Historia parafii autor Grzegorz Burcza

13 grudnia 2025

NASI PASTERZE 

 

  

Ojciec Święty Franciszek. Źródło: Wikipedia.                   Ks. Arcybiskup   Szczecińsko-Kamieński. Źródło: Wikipedia.

​​​​​​Wiesław Śmigiel

   

Ks. kan. dr Kazimierz Półtorak dziekan       ​​​Ks. prałat kan. dr Andrzej Steckiewicz​​dekanatu gryfickiego. Źródło: Kronika parafii. ​​proboszcz kościoła pw. NSPJ. Źródło Kronika parafii.

 

 

Grzegorz Burcza

 

 

100 LAT

GRYFICKIEGO PRZYMIERZA Z MARYJĄ

1925–2025

Książka napisana z okazji XXV-lecia powrotu kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do kościoła katolickiego pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach

 

 

 

 

 

 

 

 

GRYFICE 2025 

 

 

 

 

Zdjęcia: 

Kronika Parafialna kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach (fot. ks. J.  Feński, ks. Z. Noga, ks. M. Mnich, A. Cieśliński, E. Glaza, H. Chmiel, E. Misiecka, M. Narożniak, J. Ratajczak, I. Mazurski. Także inne fotografie nieznanych autorów). 

Kronika Civitas Christiana Oddział w Gryficach (fot. T. Bzdurska, D. Radecka, P. Dyczyński, K. Dyczyńska, W. Blumensztajn).

Wikipedia, strona internetowa Civitas Christiana, Stowarzyszenie Przyjaciół Gryfic, Związek Sybiraków, „Superportal 24”, „Gazeta Gryficka” i domena publiczna. 

Wojciech Jarząb, Jolanta Omelańska, Paweł Szeterlak, Grzegorz Burcza, Andrzej Józefowicz-Chmielewski, Mieczysław Szepetowski.

Essence Film, Łukasz Wieczorek, Kronika Akcji Katolickiej, Danuta Małkowska, Muzeum Galeria Brama w Gryficach.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Pamięci wszystkich, 

którzy przyczynili się do polskości Ziemi Gryfickiej. 

 

 

 

 

Spis treści

 

Słowo wstępne…………………………………………..

Od autora…………………………………………………. 

Gryfice – katolickie, protestanckie i znowu katolickie…………..

Szkic historyczny i tło chrześcijańsko-polityczne Gryfic………………….

Historia katolicyzmu z perspektywy kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach……….

Okres niemiecki ……………………………………………………….

Okres polski…………………………………………………………… 

Architektura i kontekst kulturowy świątyni…………………………………..  

Księża kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach na przestrzeni dziejów  

Księża, kapelani, księża wikariusze wikariatu lokalnego (wikariusze – lokaliści, kuratusi), proboszczowie – lata 1912–1945……………………………………………  

 

Okres „nieczynności” tzw. małego kościoła 1945–1977 ……………………………

 

Okres od 1977 do dzisiaj ……………………………………………………………..

 

Civitas Christiana – kim jesteśmy, skąd przychodzimy, dokąd zmierzamy?    

Czym jest Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana?…………………….

Działalność K.S. Civitas Christiana w Gryficach i „powrót” kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do polskich Gryfic – jako najważniejsze wydarzenie w powojennej historii społecznej kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

In memoria – Stanisław Taperek (1933–2002)  

 

 

 

 

 

 

Słowo wstępne

Ikona Maryi z Jasnej Góry wrosła nie tylko w religijność Polski, ale również w kulturę i tradycję narodu; ona jednoczy i jest punktem zbornym. Czarna Madonna ze skaleczonym obliczem potrafiła być ze swoim narodem w czasach niewoli, prześladowań i wojen. Była Matką czekającą na pielgrzymów, którzy tłumnie do Niej wędrowali od stuleci, w czasach wolności i niewoli. Gdy było najtrudniej w domu, któremu na imię Polska, do Domu Maryi, pokonując setki kilometrów pieszo, przychodziły setki tysięcy pątników. Pamiętam po dziesiątkach lat ateizmu pieszą pielgrzymkę, na którą przybyłem spod bramy Stoczni Gdańskiej w 1980 r. Po drodze otwierały się domy i zagrody mieszkańców naszej ojczyzny. Pamiętam spotkanie ze starszym człowiekiem, który zawsze pomagał pielgrzymom. Opowiadał, że najtrudniej było w latach sześćdziesiątych. Władza zabraniała pomagania pielgrzymującym – ten człowiek wystawiał wiadra z wodą ze studni i za każde wiadro płacił mandat 50 zł. Mówił: „nawet jeśli będzie konieczność stracić całą emeryturę to i tak będę pomagał”.

Maryja Jasnogórska nie tylko czeka na pielgrzymów, ale pielgrzymuje i jednoczy. Wyjątkowym wydarzeniem jest pielgrzymka wizerunku Jasnogórskiego od 15 czerwca 2012 roku „Od oceanu do oceanu”. – „od Pacyfiku do Atlantyku” w obronie życia poczętego. Na prośbę prawosławnych obrońców życia ikona Matki Bożej Częstochowskiej ma przewędrować od Władywostoku do Fatimy i Nazare w Portugalii. To swoisty paradoks, Rosja ma niezliczoną ilość wspaniałych ikon, Rosjanie zawsze niechętni wobec katolicyzmu, a także polskości proszą o Maryję z Jasnej Góry. Ewa Kowalewska, inicjatorka powstawania ośrodków obrony życia także w Rosji, Kazachstanie, i niemal wszystkich byłych republikach Związku Sowieckiego pisze wierną kopię ikony Matki Bożej Częstochowskiej i zaprasza do poświęcenia jej w Jasnogórskiej Kaplicy. Pielgrzymka wizerunku Maryi nie zakończyła się na Atlantyku, ale do tej pory przemierza wszystkie kontynenty. 

Ewa Kowalewska, prezes Human Life International Polska mówi, że inicjatorami tego pielgrzymowania są świeccy obrońcy życia z różnych krajów, którzy modlą się o nawrócenie narodów i dar życia dla najbardziej bezbronnych. Podkreśla, że to Ikona Matki Bożej Częstochowskiej na Jasnej Górze łączy wschód i zachód, północ i południe. Peregrynacja „Od Oceanu do Oceanu” to jedyny program o tak dużym zasięgu, który połączył liderów prawosławnych i katolików. To jest wydarzenie bez precedensu, historyczna peregrynacja, którą przepowiedział kard. Stefan Wyszyński. To on właśnie przez peregrynację Ikony Częstochowskiej uratował Polskę i Kościół w Polsce, wiarę i nasze rodziny. I mówił, że Matka Boża pojedzie przez cały świat i tak się stało. Ja nie wierzyłam, że to jest do zrobienia – tak o początkach podróży mówiła Ewa Kowalewska.

Są tacy, którzy boją się jej wizerunku. W bolesnych czasach tej ziemi zdjęto obraz z naszego kościoła. Wszechpotężny system totalitarny nie akceptował pełnego pokoju spojrzenia oczu z wizerunku Czarnej Madonny. Pamiętam wędrującą pustą ramę Jasnogórskiego Wizerunku w Gorzowie Wielkopolskim – to też były bolesne czasy dla tej ziemi.

Z duchowej stolicy Polski – Jasnej Góry – przybyłaś na ziemię 700 lat wcześniej ochrzczoną przez św. Ottona do ludzi przez ten czas mówiących i modlących się różnymi językami. Na nowo w naszym kościele usłyszałaś „Zdrowaś Maryjo” „Gegrüßet seist du, Maria.

Obecność Jej wizerunku w świątyniach i w domach dawała macierzyńskie wsparcie i wskazywała drogę do Jej Syna. Pewnie dlatego parafianie wspólnoty Najświętszego Serca Jezusa w Gryficach zapragnęli powrotu Jej wizerunku do świątyni.

Maryjo jak przed wiekiem w naszym kościele gromadzisz tych co chcą zaufać Twojemu Synowi. Jak mówił nasz wielki rodak, św. Jan Paweł II, zawierzając swoje życie „TotusTuus”. Liczą się tylko ci, którzy za Nim potrafią zawierzyć się bez reszty, pozostali to kibice. Powtarzamy nieustannie Matko naucz nas żyć dla Boga, naucz nas jeszcze raz. Zmieniliśmy się, ale Ty zawsze nas poznajesz, Ty jesteś wciąż ta sama i rany te same, i serce.

Ks. Andrzej Steckiewicz

 

Od autora 

 

​O napisanie niniejszej publikacji poprosiła mnie we wrześniu 2024 r. pani Danuta Radecka – przewodnicząca gryfickiego oddziału Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana. Zaskoczyła mnie ta prośba i początkowo nie byłem skłonny podjąć się tego wyzwania. Temat trudny, bardzo delikatny i wymagający, a ja byłem w trakcie pisania dwóch kolejnych książek. Odstawiłem jednak moje pisanie o historii Gryfic i dzięki dość dobrze udokumentowanej, choć rozproszonej historii kościoła pw. NSPJ, podjąłem się zadania. Nie byłoby to możliwe bez Kroniki Civitas Christiana i Kronik Parafialnych udostępnionych mi przez ks. Marka Mnicha oraz zasobów i wiedzy pana Ireneusza Mazurskiego, Nieoceniony wkład historyczno-pamiątkowy wniósł Wojciech Jarząb, Gryficzanin i pasjonat regionalnej historii. 

​W miarę zgłębiania tematu okazało się, że historia naszych Rodaków, którzy wymarzyli sobie, że umieszczą w niemieckim kościele obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, staje się opowieścią o odradzaniu się katolicyzmu w protestanckim kraju. Wyobraziłem sobie wówczas jej bohaterów śpiewających z największą czułością najpiękniejszą według mnie pieśń maryjną: 

„Jest zakątek na tej ziemi,
Gdzie powracać każdy chce,
Gdzie króluje Jej Oblicze,
Na Nim cięte rysy dwie.
Wzrok ma smutny, zatroskany,
Jakby chciała prosić cię,
Byś w matczyną Jej opiekę oddał się.

Madonno, Czarna Madonno,
Jak dobrze Twym dzieckiem być!
O, pozwól, Czarna Madonno,
W ramiona Twoje się skryć!” 

​Ta szczególna choć nie pierwsza tego typu książka wydana w inicjatywy Civitas Christiana nie jest poświęcona tylko tematyce religijnej. Jej celem było ukazanie w miarę pełnego spektrum kulturowo-historycznego przedwojennych (niemieckich) i powojennych (polskich) Gryfic na przełomie ostatnich 100 lat. Dlaczego 100 lat? Odpowiedź czytelnik znajdzie w tej książce. Tak jak dotychczasowe moje książki, także i ta nie rości sobie prawa do publikacji o charakterze naukowym. Ma ona bardziej charakter publicystyczny i kronikarsko-biograficzny. 

​Materiał zawarty w tej publikacji jest podzielony na trzy części. W części pierwszej dokonuję rysu historycznego miasta ze szczególnym zwróceniem uwagi na rolę katolicyzmu, w jego dziejach. Zakończenie tej części stanowi kompendium wiedzy i szczegółowy opis kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach – tej pierwszej świątyni katolickiej na Ziemi Gryfickiej – z uwzględnieniem jego walorów architektonicznych i kulturowych. 

​W części drugiej opisano wszystkich księży posługujących w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Przedstawiono biografie jedenastu niemieckich duchownych, posługujących przed oraz podczas drugiej wojny światowej, a także czterech polskich księży proboszczów. Uwzględniono również okres, kiedy kościół pozostawał nieczynny. W tym czasie wyjątkową aktywnością wyróżniały się Siostry Misjonarki Świętej Rodziny, sprowadzone do Gryfic przez ks. Stanisława Ruta. Zrozumiałe jest, że lepiej udokumentowano historie i biografie z okresu powojennego, gdyż ówczesne posługi, zwłaszcza proboszczowanie, trwały zazwyczaj dłużej niż przed wojną.

​Tematyka części trzeciej obejmuje to, co było głównym celem inicjatorów – działalność Stowarzyszenia Katolickiego Civitas Christiana i historię powrotu kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do kościoła. Ta piękna karta najnowszych dziejów Gryfic byłaby niepełna, gdyby zabrakło w niej informacji, skąd pojawiło się Civitas Christiana. Dlatego podjęto problematykę, do dziś jeszcze nie w pełni rozumianej działalności i roli poprzedniczki Civitas, czyli Stowarzyszenia PAX. A że swoistym łącznikiem tych dwóch struktur był pierwszy przewodniczący gryfickiego PAX-u i pierwszy przewodniczący gryfickiego Civitas Christiana w jednej osobie – pan Stanisław Taperek, którego biogram zamieszczono jako zwieńczenie niniejszej publikacji – mam nadzieję, że udało mi się oddać atmosferę i odpowiedzialne postawy ludzi w tamtych niełatwych czasach.    

​Mam nadzieję na życzliwy odbiór niniejszej publikacji, która w swoim zamyśle i treści miała stanowić uzupełnienie naszej lokalnej historii oraz być inspiracją do nieustannych poszukiwań naszej tożsamości.

 

GRYFICE – KATOLICKIE, PROTESTANCKIE I ZNOWU KATOLICKIE

 

Szkic historyczny i tło chrześcijańsko-polityczne Gryfic

 

​Nowe Miasto nad Regą, Griffenberge, Greifenberg, Zagórze – tak wcześniej były zwane Gryfice. Lokacji miasta dokonał książę pomorski Warcisław III Dymiński w roku 1262. Nie można stwierdzić jednoznacznie, którego wieku sięgają początki tej słowiańskiej osady – badacze spierają się o to do dzisiaj. Z badań wynika, że w tej okolicy już od VIII wieku istniało zwarte osadnictwo, naukowcy przypuszczają więc, że wcześniej mogła tu być co najmniej osada, a może nawet gród nad zakolem Regi. Do pierwszej połowy XII wieku Gryfice i okoliczne tereny były pogańskie. 

​Nasi słowiańscy praprzodkowie byli wyznawcami religii politeistycznej – czcili Światowida, Trygława, Peruna, Białoboga i wielu innych bożków. Po chrystianizacji (1124-1128), przeprowadzonej na polecenie polskiego księcia Bolesława Krzywoustego region ten stał się katolicki. W 1124 roku chrztu dokonał biskup Otton z Bambergu. W roku 2024 obchodziliśmy 900-lecie chrztu Pomorza. 

 

Łącznik pomiędzy nowym kościołem i starą kaplicą, a na nim baner informujący o Jubileuszu 90-lecia misji chrystianizacyjnej Ottona z Bambergu. Fot. G. Burcza. 

 

​W powiecie gryfickim pamiątką po tym wydarzeniu jest studzienka Świętego Ottona w Cerkwicy. Kolejne lata zwłaszcza wiek XIII na Pomorzu Zachodnim to burzliwy okres walk o dusze mieszkańców. Książęta przyjmując chrzest, fundowali domy zakonne, klasztory i kościoły. W tamtym czasie powstało wiele budowli sakralnych i napłynęło wielu osadników – zwłaszcza holenderskich – oraz duchownych z Cesarstwa Niemieckiego. Pierwszym księdzem i proboszczem katolickim w Griffenbergu został ks. Ludevinus (1262-1297), a ostatnim przed reformacją był ks. Dytryk Wachholz (1524-1532), który zmarł w 1541. 

Kościół Mariacki w Gryficach na rycinie z okresu międzywojennego. Źródło: Jadwiga Burcza.

​Słowiańskość i dominacja religii rzymsko-katolickiej Księstwa Pomorskiego skończyła się wraz z bezpotomną śmiercią jego ostatniego władcy księcia Bogusława XIV. Stało się to w 1567 roku. Po tej dacie Pomorze znalazło się w strefie wpływów Brandenburgii i Szwecji. Poza zmianami politycznymi jeszcze większe okazały się zmiany religijne. Księstwo Pomorskie w roku 1534, po sejmie w Trzebiatowie przeszło z katolicyzmu na religię państwową protestancką. 

​Jedynie Kamień Pomorski pozostał katolicki. Gryfice, jak i całe Pomorze Zachodnie, zmieniło swe oblicze na skutek nowej religii oraz pruskiego panowania. Region oddalony od głównych szlaków komunikacyjnych, którego gospodarka dotychczas oparta była tylko na rolnictwie, zaczął rozwijać się w kierunku przemysłowym oraz militarnym.

 

​Okres wojny trzydziestoletniej (1618–1648) mocno nadszarpnął bogactwo mieszczańskiej ludności. Doszło do zrujnowania wielu dziedzin gospodarki i wzrostu niezadowolenia ludności. Dopiero wiek XIX i początek XX przyniósł ponowny rozwój i odbudowę przemysłu. Nastąpiła przebudowa, unowocześnianie miast, wzrost zamożności przedsiębiorców i junkierstwa przy jednoczesnym zubożeniu niższych klas społecznych. Lata przed i po pierwszej wojnie światowej to okres przybywania na Pomorze dużych grup polskich pracowników sezonowych. Ich żarliwy katolicyzm odbił wyraźne piętno (widoczne do dziś) na tych dotychczas protestanckich terenach. 

​Czas po drugiej wojnie światowej, kiedy nastąpiło całkowite przetasowanie ludności – to nowy początek polskości ziemi gryfickiej. Należy zauważyć, że to co wydarzyło się na Pomorzu Zachodnim, to swoista wędrówka ludów. W dużym uproszczeniu można by stwierdzić, że Niemcy powrócili do siebie, a Polacy zostali zmuszeni do zasiedlenia Pomorza. Przybywali tutaj Polacy z Kresów Wschodnich Rzeczypospolitej, z Syberyjskiego zesłania, z sowieckich łagrów i z robót przymusowych w III Rzeszy, z rozformowywanych polskich armii walczących na Zachodzie. Wszyscy oni, wypędzeni z własnej ojcowizny bez prawa powrotu do swoich gniazd rodzinnych musieli szukać nowego miejsca zgodnie z pojałtańskim paktem, czyli na „poniemieckich” landach. 

​Wszystko to byłoby jeszcze możliwe do zniesienia, gdyby Polska była Polską, gdyby nie była pod sowieckim nadzorem i polityczno-wojskowym panowaniem. Bo Polacy, o których mowa, byli ludźmi zahartowanymi w cierpieniu przez wojnę, okupację i zsyłki. Najczęściej należeli do niepełnych rodzin, w których brakowało ojców i synów poległych lub zamordowanych podczas drugiej wojny światowej, a ta ziemia jawiła się ich matkom jako nowa ziemia obiecana, ziemia do odbudowania i zasiedlenia. 

​„Dziki Zachód”, ziemie oddane, ziemie odzyskane, „obiecane” – jak mówiła oficjalna i szeptana propaganda. Pierwsi osadnicy ziemi gryfickiej, pełni zapału i radości z upragnionego pokoju oraz względnej stabilizacji podołali nowym wyzwaniom. Ogromny wpływ na uspokojenie sytuacji mieli księża. Ludzie, zanim podjęli decyzję o tym, żeby wysiąść z pociągu i zostać, zwykle pytali o to, czy jest tu kościół i ksiądz? Księżmi stanowiącymi ostoję dla osadników byli: ks. Feliks Kwilas i ks. Stanisław Rut. Zwłaszcza niezłomna postawa i bezinteresowna posługa tego drugiego wywarła ogromny wpływ na pierwsze dekady powojennych Gryfic. 

 

Ksiądz Stanisław Rut – charyzmatyczny proboszcz, gryficki kapłan niezłomny. Źródło: Kronika parafii.

 

 

​Od września 1945 roku zaczynają działać szkoły, szpital, centrala telefoniczna, poczta i kolej, a nawet kino Kapitol. 

​W 1946 roku uruchomiono młyn, płatkarnię, fabrykę marmolady i gazownię. 

​W latach 1947–1948 odbudowano ze zniszczeń (rozkradziony przez Sowietów, a potem wyposażony przez Polaków w najnowocześniejszy sprzęt sprowadzony za dewizy) – największy zakład przemysłowy powiatu gryfickiego – Cukrownię. 

​Lata 1949–1950 to odbudowa zniszczonego przez Niemców podczas ucieczki, mostu betonowego przez Regę i otwarcie lecznicy dla zwierząt. Ludzie pragnący chwili wytchnienia spędzają czas w licznie otwieranych restauracjach i barach.

​Rok 1951 to rok hańby dla Gryfic – tzw. wypadki gryfickie, nie schodzą z nagłówków gazet. Co stało się tego powodem? „Nadgorliwość” komunistycznych młodzieżówek, które zastraszały i napadały na rolników, przeszukując ich dobytek i zmuszając do oddawania swoich produktów. Pokazowy proces w sali gimnastycznej gryfickiego liceum feruje co prawda wyroki niektórym odpowiedzialnym za ten terroryzm i łamanie prawa, ale prawdziwi sprawcy (zleceniodawcy) i tak pozostali bezkarni.  

​W drugiej połowie lat 50. zaczynają funkcjonować między innymi: Gryficki Dom Kultury, biblioteka, dworzec PKS, AGROMA – przedsiębiorstwo handlu rolnego, bank, Przedsiębiorstwo Budownictwa Terenowego. 

​W końcówce lat 50. przybywają do polskich Gryfic ostatnie grupy przesiedleńców. Dobrą ilustracją tych „powrotów” jest Mural Trzech Pokoleń znajdujący się na Skwerze Kresowian i Sybiraków w Gryficach. 

Goście i Zarząd KS „Civitas Christiana” oddział w Gryficach przed Muralem Trzech Pokoleń, ukazującym powojenne przesiedlenia i wysiedlenia ludności na tzw. Ziemie Odzyskane. Pierwszy rząd od lewej: Michał Walczak, Anna Walczak, Elżbieta Targosz, Alicja Czerwińska, Danuta Radecka i Teresa Bzdurska. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

​W latach 60. oddawane są pierwsze nowe duże bloki mieszkalne, PSS SPOŁEM otwiera kolejne punkty, działają szkoły zawodowe, pawilony handlowe, poprawia się zaopatrzenie i infrastruktura wodno-kanalizacyjna oraz elektryczna. 

​Lata 70. należą do wojska i przemysłu. W Gryficach zostaje sformowana 26 Brygada Rakietowa Obrony Powietrznej Kraju. 

24 czerwca 1972 r. umiera ksiądz dziekan Stanisław Rut. Zgodnie ze swoją wolą zostaje pochowany na gryfickim cmentarzu. Kondukt pogrzebowy gromadzi tysiące wiernych. 

 

Ostatnie pożegnanie ks. Stanisława Ruta. Źródło: Kronika parafii.

 

 

Zakłady przemysłowe tworzą rozpoznawalne marki i odnoszą sukcesy – Centrala Nasienna, Stacja Hodowli Roślin, Mleczarnia (słynny ser wędzony gryficki), Zakłady Przemysłu Drzewnego (m.in. meble, domki letniskowe), Zakłady Naprawcze Mechanizacji Rolnictwa (słynna Bonanza) itd., itd. aż do upadku komunizmu (1984-1989), transformacji ustrojowej (1989–1992) i przekształcenia (czyli de facto likwidacji) praktycznie wszystkich ważniejszych państwowych zakładów. 

​W roku 1991 zostaje zlikwidowany Układ Warszawski. Gryfickie wojsko –podobnie jak wojsko w całym kraju – w końcu służy interesom Polski, a nie ZSRR. Dwa lata później Polskę opuszcza ostatni żołnierz sowiecki, a do naszych jednostek wojskowych zostają delegowani księża kapelani.   

​Rok 1999 otwiera nowy rozdział polskiego bezpieczeństwa – przystępujemy do NATO, najsilniejszego na świecie paktu wojskowego. 

​W 2004 roku Polacy w referendum zagłosowali za przystąpieniem do struktur Unii Europejskiej. I tak znaleźliśmy się w nowej rzeczywistości. Czy się w niej odnajdujemy? To już temat na inną historię.         

 

 

 

Historia katolicyzmu z perspektywy kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach

Okres niemiecki

Wyjątkowa jest historia i sam kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa. Modernistyczna willa (plebania) połączona łącznikiem z kościołem właściwym oraz pierwotną kaplicą kościelną. Pierwszy i jedyny w Kreis Greifenberg kościół katolicki w protestanckiej Rzeszy Niemieckiej. 

 

Początki kościoła katolickiego, a zarazem rzymskokatolickiej wspólnoty w powiecie gryfickim sięgają roku 1901. Jeśli chodzi o całość dawnych ziem Księstwa Zachodniopomorskiego, to katolicyzm był tu oczywiście obecny, ale w formie bardzo szczątkowej. Msze święte odprawiane były niesystematycznie, a ludność przyznająca się do wyznania katolickiego przez stulecia wahała się w granicach od zaledwie 2% do 7%. Dopiero wraz z intensywnym napływem ludności polskiej na ziemie Cesarstwa Niemieckiego, a stało się na początku XX wieku, możemy mówić o powrocie Pomorza do korzeni katolickich. Właśnie w tym wyjątkowym roku baronessa Elisabeth von Hohenastenberg Wigandt (podczas pobytu w Watykanie dokonała konwersji z protestantyzmu na katolicyzm) – osiedliła się w Rybokartach (niem. Ribbekardt). 

 

 

   

Liderka przedwojennego katolicyzmu na ziemi gryfickiej – Baronessa Elisabeth von Hohenastenberg Wigandt. Fot. Wojciech Jarząb. Pałac w Rybokartach obecnie Pałac Ptaszynka. Źródło: Zbigniew Zając.

 

Od razu rozpoczęła intensywną akcję ewangelizacyjną wśród swoich pracowników. Liczba katolików szybko przyrastała z 234 w 1901 roku do 521 w 1905 roku. W1907 roku, w istniejącym do dziś pałacu w Rybokartach została odprawiona pierwsza, od czasów reformacji, msza święta. W 1910 roku wybudowano w Rybokartach katolicką kaplicę (obecnie jest to dom mieszkalny). 

13 maja 1912 roku, za sprawą księdza Hase, w Gryficach został zakupiony teren miejscowej cementowni.  Jeden z jej baraków, przekształcono na prowizoryczną kaplicę. Nadano jej wezwanie Najsłodszego Serca Jezusowego. 

 

Strona przednia pocztówki przedstawiająca ks. Roberta Grelicha (pierwszy proboszcz kuracyjny) na tle tymczasowej kaplicy katolickiej Najsłodszego Serca Jezusowego. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

Skąd pomysł na takie wezwanie i taki kult? Otóż, w pobożności ludowej kult serca Jezusowego rozwijał się praktycznie od początku chrześcijaństwa, jednakże stosowaną do dziś formę przyjął za sprawą objawień absolutnie szczególnych w katolickiej mistyce. 

​27 grudnia 1673 roku we francuskiej Burgundii w klasztorze Paray – le Monial wydarzyła się rzecz dotychczas niespotykana. 26-letniej siostrze z zakonu wizytek ukazał się Jezus, aby powierzyć jej specjalną misję. Jezus zapragnął rozpowszechnienia w świecie Jego miłości do ludzi – zwłaszcza grzeszników. Wybrał do tego zadania właśnie ją, skromną zakonnicę Małgorzatę Marię Alacoque (ogłoszoną później świętą). Kiedy pewnego razu przyszła ona adorować Najświętszy Sakrament, nagle ujrzała Jezusa, który wskazał jej na swoje serce i powiedział: „Moje Boskie Serce płonie tak silną miłością ku ludziom, że nie może dłużej utrzymać gorejących płomieni w moim ciele. Ono pragnie je rozlać za twoim pośrednictwem i pragnie wzbogacić ludzi swoimi skarbami”.  Od tej pory św. Małgorzata Maria Alacoque czuła w swoim wnętrzu ranę przebitego serca. Przeżywała na swoim ciele cierpienie Chrystusa. Czuła fizyczny ostry ból, jakby nakładano jej na głowę koronę cierniową, biczowano i przybijano gwoździami do krzyża. Do końca życia zakonnicy (przez 17 lat) w klasztorze trwały objawienia serca Jezusa. 

 

Pan Jezus objawia się Małgorzacie Marii

Źródło: https://urszulanki.pl/zgromadzenie/patronowie-zgromadzenia/sw-malgorzata-maria-alacoque

 

​Niestety kult Najświętszego Serca Jezusa nie rozpowszechnił się tak szybko jak pragnął Jezus. I tak dobrze się stało, że jak na ówczesną ateistyczną oraz antyklerykalną Europę – wokół objawień i nowego nabożeństwa wybuchła gorąca dyskusja. Dopiero w 1856 roku papież Pius IX postanowił, że święto Najświętszego Serca Jezusowego będzie obchodzone w całym Kościele. Na przełomie XIX i XX stulecia zaczęła się prawdziwa moda na budowanie kaplic i kościołów pod wezwaniem Serca Jezusowego. Nie oparła się też temu trendowi społeczność przedwojennych Gryfic.         

 

Zalepka listowa z pieczęcią parafii kuracyjnej w przedwojennym Greifenbergu. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

 

Niezwykle symptomatyczne jest, że dzisiaj w XXI wieku na nowo wybrzmiewają nuty serca, którego zaczyna brakować światu. W czerwcu 2024 r. z ust papieża Franciszka mogliśmy usłyszeć, że pragnie skłonić on ludzkość do medytacji nad aspektami miłości Jezusa, które mogą oświetlić drogę odnowy kościelnej. Ojcu Świętemu zależy także aby mógł powiedzieć coś znaczącego światu, który jak się wydaje – traci serce. Dlatego napisał encyklikę poświęconą całkowicie sercu. Encyklika Ojca Świętego Franciszka O miłości Ludzkiej i Bożej serca Jezusa Chrystusa wyjaśnia „dlaczego trzeba powrócić do serca” w świecie, w którym jesteśmy kuszeni by „żyć w pośpiechu, nie wiedząc do końca, dlaczego, aby stać się nienasyconymi konsumpcjonistami i niewolnikami mechanizmów rynku, który nie interesuje się sensem naszego istnienia”. Jaki sens ma nasze życie w świecie pełnym niepokoju?     Papież Franciszek daje nam podpowiedź: „Świat może się zmienić, jeśli zacznie się od serca” – tylko zaczynając od serca można dokonać „społecznego cudu” zaznacza w swojej czwartej encyklice „Dilexis nos”. 

Ale powróćmy na nasze gryfickie podwórko. Zatrzymaliśmy się na etapie poświęcenia kaplicy Herz-Jesu-Notkapelle, która przez ponad 20 lat pełniła funkcję głównej świątyni katolickiej w przedwojennych Gryficach. W centralnym miejscu kaplicy został umieszczony ołtarz Najświętszego (Najsłodszego) Serca Jezusowego. 

 

 

Widokówka-cegiełka przeznaczona na budowę nowego kościoła, przedstawiająca ołtarz główny tymczasowej kaplicy Herz Jesu Notkirche. Pocztówka dodatkowo jest o tyle jest cenna, że została wysłana przez ks. Proboszcza E. Wendego do swojej rodziny w Landsbergu (dziś: Gorzów Wielkopolski). Źródło: Wojciech Jarząb.

 

​W tamtym okresie w powiecie gryfickim mieszkało już około 3000 katolików, co stworzyło pilną potrzebę wyznaczenia miejsca pod budowę kościoła z „prawdziwego” zdarzenia. Na proboszcza kuracyjnego powołano księdza Roberta Grelicha, który podjął się tego ambitnego zadania. Stał się również katolickim męczennikiem, gdy w lutym 1945 roku, broniąc kobiet, został zamordowany przez Sowietów.

 

Drugim proboszczem gryfickim był ks. Paweł Michacz, który pełnił swoją funkcję od września 1917 roku do listopada 1920 roku. To właśnie on rozpoczął zbiórkę środków na budowę nowego kościoła, wykazując się niezwykłą determinacją i zaangażowaniem. Dzięki ich wspólnemu wysiłkowi historia katolickiej wspólnoty w Gryficach zaczęła nabierać coraz większego znaczenia.

 

Na przedniej stronie widokówki widać ks. Michacza stojącego pośród wiernych, którzy nie mieszczą się już w zbyt małej kaplicy tymczasowej. Strona tylna zawiera tekst w języku polskim z podziękowaniem księdza za ofiarę na budowę nowego kościoła. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

 

​W połowie lat 20. XX wieku – z dużą dozą prawdopodobieństwa można stwierdzić, że wydarzyło się to w roku 1925 – dla istniejącej już wówczas kaplicy Najsłodszego Serca Jezusowego została ufundowana kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Wysiłek ten podjęli polscy robotnicy sezonowi, którzy umieścili obraz w lewej części kaplicy (po lewej stronie ołtarza głównego).  

 

Kolejna widokówka-cegiełka ukazująca ołtarz boczny Najświętszej Maryi Panny z dopiskiem odręcznym na stronie przedniej „Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej”. Źródło: Wojciech Jarząb. 

 

 

Za budowniczego kościoła (dosłownie, nie w przenośni) uznawany jest ks. Edmund Wende, który zorganizował specjalną zbiórkę pieniędzy poprzez sprzedaż cegiełek oraz doprowadził do wmurowania kamienia węgielnego pod budowę nowej świątyni. Konsekracji kościoła dokonano w dniu 16 maja 1932 roku.  

 

Przedwojenny plan Gryfic. Zgodnie z legendą pod nr 10 zaznaczono kościół katolicki. Źródło: SPG.

 

​Niewiele ponad rok od tej daty dokładnie 23 listopada 1933 roku niemiecka tajna policja państwowa (gestapo) potajemnie usunęła i najprawdopodobniej zniszczyła obraz. Niektórzy historycy sprawczość, a przynajmniej przychylność dla tych bezprawnych działań gestapowców przypisują księdzu Wende. Zgodnie z informacjami pochodzącymi m.in. od ówczesnego konsula polskiego w Szczecinie (z trojakiej postawy jaką prezentują księża wobec ludności polskiej: nieprzychylna, obojętna, życzliwa) – gryficki ksiądz został zaklasyfikowany do tej pierwszej. Z drugiej strony faktem niezaprzeczalnym jest, że z całego serca pragnął nowego kościoła, podczas budowy którego zmarł.  

 

 

Epitafijny portret ks. Edmunda Wende zmarłego w 1936 w wieku 35 lat. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

​Od 1938 roku nastąpiło zintensyfikowanie szykan i prześladowań wyznawców religii katolickiej. Wiele katolickich organizacji zdelegalizowano a katolickich księży zsyłano do obozów koncentracyjnych. 

 

     

Kościół zimą (od strony ogrodu).  Źródło: Wojciech Jarząb.                          Wnętrze kościoła.  Źródło: Wojciech Jarząb.

 

 

​Po wybuchu drugiej wojny światowej – w Gryficach – tak jak i na całym Pomorzu – pojawiła się znaczna grupa jeńców wojennych i osób cywilnych (wyłapywanych w tzw. łapankach ulicznych).  Kierowano ich do pracy przymusowej na rzecz obywateli niemieckich. A jako, że wśród nich było sporo katolików – pomimo niesłabnących szykan i prześladowań księży przez gestapo – kościół pękał w szwach, a urzędujący ówczesny ksiądz Alfred Kurts posługiwał z największym poświęceniem, jak tylko mógł.   

Gdy sytuacja na frontach stawała się dla Niemców coraz bardziej niekorzystna i zmuszeni byli do wycofywania się z okupowanych terenów, niemieckie władze wojskowe przejęły praktycznie wszystkie kościoły na potrzeby uchodźców. Także kościół katolicki był wykorzystany w tym celu. 

Kompleks zabudowań świątynnych (od lewej): fragment willi W. Dzielinskiego przerobionej na plebanię, łącznik do nowego kościoła, bryła wschodnia z wieżą dzwonniczą. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

 

Okres polski 

 

Po zajęciu miasta 5 marca 1945 roku Sowieci urządzili w kościele obóz dla jeńców niemieckich. Gdy doszło tam do zaprószenia ognia, ksiądz Alfred Kurts uciekł, ratując to, co udało mu się ocalić, w tym ornat i dwa kielichy, i przeczekał w bezpiecznym miejscu. Sowiecka komendantura wojskowa pozwoliła mu powrócić na zniszczoną i splądrowaną plebanię dopiero pod koniec kwietnia 1945 roku.

8 czerwca 1945 roku, podczas uroczystości Najświętszego Serca Pana Jezusa, ks. Alfred Kurts, proboszcz parafii NSPJ w Greifenbergu, odprawił ostatnią mszę świętą odpustową. Po tym wydarzeniu kościół został zamknięty, a życie religijne przeniesiono do gryfickiej fary. Ks. Kurts, mimo trudności, pełnił swoją posługę wśród Polaków aż do sierpnia 1945 roku, kiedy to został aresztowany pod zarzutem szpiegostwa. 13 września 1945 roku odstawiono go do granicy w ówczesnym Szczecinie.

​Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, podobnie jak sąsiedni kościół protestancki, został przekształcony w magazyn. Tymczasem do kościoła mariackiego powrócił rzymski katolicyzm, a dzień 6 października 1945 roku zapisał się w historii Gryfic jako data oficjalnego rozpoczęcia (odnowienia) życia katolickiego w mieście.

 

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa zamarł na całe dziesięciolecia. Co więcej, nie tylko „zamarł”, lecz także został całkowicie wymazany przez władze komunistyczne z planu miasta, co stanowiło bolesny symbol ówczesnej polityki wobec religii.

 

Plan Gryfic – przełom lat 50./60. XX wieku. Na planie z tamtego okresu brak zaznaczenia przy ul. Nowy Świat zarówno małego kościoła, jak i poluterańskiego. Źródło: SPG.

 

​Od 1947 roku zarówno plebania, jak i kościół katolicki zostały przekazane przez ówczesne władze do zamieszkania siostrom Misjonarkom Świętej Rodziny, które przebywały tam z przerwami do 2004 roku. W tym czasie w kościele nie odprawiano regularnych mszy świętych. Siostry dbały o świątynię z oddaniem, a jednocześnie prowadziły katechezę dla dzieci i młodzieży.

 

Budynek willi pełnił funkcję plebanii kościoła mariackiego. Dopiero 10 sierpnia 1977 roku kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa został reaktywowany jako odrębna parafia. Pierwszym powojennym, oficjalnym proboszczem został ks. Joachim Feński.

 

Dzieła realizowane w parafii za czasów proboszczowania ks. Joachima Feńskiego 1977–1993

 

 

Lata 70.

 

Z kościoła mariackiego przyjęto wyposażenie liturgiczne, a także dokupiono ornaty i naczynia liturgiczne.

 

             

  Ornat liturgiczny – stary egzemplarz, zachowany jako świadectwo dawnych tradycji. Źródło: Kronika parafii. Ornat gotycki brokatowy, zakupiony w 1978 roku. Źródło: Kronika parafii.

 

       

Krzyż boczny, używany od początku istnienia kościoła. Źródło: Kronika parafii.​Krzyż ołtarzowy, nabyty w 1978 roku. Źródło: Kronika parafii.

 

Zdemontowano wysoką ambonę ze schodami, a prezbiterium wyposażono w nowy ołtarz, małą ambonkę oraz nastawę ołtarza Matki Bożej.

 

 

Wnętrze kościoła z polskimi akcentami patriotycznymi, uwiecznione na kilka lat przed demontażem ambony oraz budową nowego ołtarza i małej ambonki. Źródło: Kronika parafii.

 

Przeprowadzono pierwszy powojenny gruntowny remont kościoła, który obejmował wymianę instalacji elektrycznej, pieców, rynien oraz zniszczonej dachówki na blachę ocynkowaną. Dokonano także kapitalnego remontu plebanii. Od 1981 roku ks. proboszcz Feński otrzymywał do pomocy wikariuszy. Byli to kolejno: ks. Adolf Giżycki, ks. Józef Filipek, ks. Józef Czujko, ks. Edward Masny, ks. Andrzej Miś, ks. Piotr Pryma, ks. Marek Jaworski, ks. Henryk Mularski, ks. Piotr Domarski, ks. Witold Sąsiadek.”

 

Rok 1980 

 

Odbyła się pierwsza udokumentowana pielgrzymka parafialna.

 

Uczestnicy pielgrzymki zorganizowanej przez ks. Joachima Feńskiego (na środku siedzi ks. prob. Feński). Źródło: Bożena Łobożewicz.

 

Rok 1981

 

Pan Andrzej Romanowicz podjął się oprawy muzycznej podczas sprawowanych mszy świętych. Wykorzystywał do tego poniemiecką Fisharmonię, przenośny drewniany instrument z mechanizmem wydającym dźwięki przypominające organy. Pan Andrzej grał na niej przez prawie 10 lat podczas każdej mszy świętej o godz. 18.00.

 

    

Fisharmonia – zdj. poglądowe. Źródło: Wikipedia  ​Andrzej Romanowicz (pierwszy po prawej) wśród organizatorów wystawy pt. „Z Ewangelią w ręku i z modlitwą na ustach – Karola Wojtyły związki ze Szczecinem”; 2-25 kwietnia 2015 r. Plac Zwycięstwa. Źródło: SPG. 

 

Rok 1983 

 

Utworzono kaplicę w Szpitalu Rejonowym, w której posługę zaczął pełnić ksiądz kapelan kościoła pw. NSPJ.

 

Kaplica szpitalna pw. Św. Łukasza Ewangelisty – stan obecny. Źródło: Paweł Szeterlak. 

 

Rok 1984  

 

Nawiązano stałą współpracę ze służbami mundurowymi, zwłaszcza z wojskiem stacjonującym w Gryficach. Ksiądz kapelan Tadeusz Jaszkiewicz odegrał wybitną rolę w organizacji uroczystości patriotycznych i narodowych.

 

Rok 1985  

 

Poświęcono ziemię przeznaczoną pod budowę kościoła filialnego w Przybiernówku. Aktu poświęcenia dokonał ks. biskup Kazimierz Majdański.

 

Ks. biskup Kazimierz Majdański w asyście ks. proboszcza Joachima Feńskiego. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 1986  

 

Rozpoczęto budowę kościoła filialnego w Przybiernówku. Na mapie dekanatu gryfickiego pojawiła się nowa świątynia.

 

 

 

Sierpień 1989 

 

Parafia nawiązała ścisłą i oficjalną współpracę z reaktywowanym po rozwiązaniu podczas stanu wojennego (13 grudnia 1981) Niezależnym Samorządnym Związkiem Zawodowym „Solidarność”. NSZZ „Solidarność”, ogólnopolski związek zawodowy, powstał w 1980 roku dla obrony praw pracowniczych, a do 1989 roku był jednym z głównych ośrodków opozycji wobec rządu Polskiej Rzeczypospolitej Ludowej i komunizmu. W kościele znajdował oparcie zarówno duchowe, jak i materialne.

 

Poczet sztandarowy NSZZ Solidarność (od lewej: Władysław Sosnowski, Michał Walczak oraz Stanisław Suski – przewodniczący związku). Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 1989 

 

Na wieży kościoła zawieszono dzwon imienia Jana Pawła II. Według różnych legend przed II Wojną Światową znajdował się tam inny dzwon, który Niemcy mieli zdemontować na cele wojenne. Jednak autor nie znalazł potwierdzenia tych opowieści w dokumentach. Powojenny dzwon odlano w Ludwisarni Zakładzie Brązowniczo-Odlewniczym Saturnina Skubiszyńskiego w Poznaniu. Na jednej stronie kielicha umieszczono napis „Jan Paweł II” i wizerunek Ojca Świętego, a na drugiej widnieje napis „Najświętszego Serca Pana Jezusa. Gryfice 1989”.

 

Dzwon im. Jana Pawła II na wieży kościoła. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

Rok 1990 

 

Parafię nawiedziła kopia Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, przynosząc wiernym duchowe wsparcie i wzmacniając ich więź z Maryją.

 

Marzec 1990 

 

Rozpoczęto współpracę ze środowiskami kombatanckimi. Jako pierwszy ujawnił się Związek Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych, powstały w miejsce dawnego ZBOWiD (1949–1989), który w okresie komunizmu był politycznie i organizacyjnie podporządkowany Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej.

 

Poczet sztandarowy Związku Kombatantów Rzeczypospolitej Polskiej i Byłych Więźniów Politycznych (sztandarowy: kpr. Albin Stankiewicz). Źródło: Kronika parafii.

 

Listopad 1990 

 

Powstało kolejne skupisko kombatantów, które nawiązało współpracę z kościołem – Światowy Związek Żołnierzy Armii Krajowej. Tworzyli je byli żołnierze AK oraz członkowie organizacji kombatanckich działających na obczyźnie.

 

Poczet sztandarowy Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 1993 

 

Zakończono budowę kościoła w Przybiernówku, co stało się ważnym wydarzeniem dla lokalnej społeczności, wzmacniającym jej życie duchowe i parafialne.

 

Kościół filialny w Przybiernówku z wieżą dzwonniczą dobudowaną w 1998 roku. Źródło: Kronika parafii.

 

Listopad 1993 

 

Podjęto kolejny krok we współpracy ze środowiskami kombatanckimi. Tym razem do kościoła dołączył Związek Sybiraków, któremu po latach wykluczenia i degradacji w PRL pozwolono w 1989 roku utworzyć zarówno główne, jak i lokalne struktury. Związek Sybiraków był polską organizacją zrzeszającą byłych zesłańców na wschodnie terytorium ZSRS (Syberię), dlatego jego członkowie nazywali siebie Sybirakami. Pierwszym prezesem Związku był Ryszard Reiff, wcześniej przewodniczący Stowarzyszenia PAX. Pierwszym przewodniczącym gryfickiego koła został Andrzej Jankowski.

Poczet sztandarowy Związku Sybiraków (ze starym sztandarem) w składzie: Edward Nowak, Józef Czekan oraz Albin Kułeczko. Źródło: Kronika parafii.

 

Odbyły się także wizytacje kanoniczne biskupów: ks. bp J. Gałeckiego, ks. bp K. Majdańskiego oraz ks. bp S. Stefanka. Wprowadzono nowennę do Matki Bożej Nieustającej Pomocy, zorganizowano misje święte, kolędy domowe, pierwsze komunie święte, sakramenty bierzmowania oraz udzielano ślubów. Aktywnie działały grupy i wspólnoty parafialne, takie jak Żywy Różaniec, Rodzina Franciszkańska, Grupa Synodalna, Miłosierni Wobec Najmniejszych, Oddział Akcji Katolickiej. Odbywały się również Msze Kombatanckie.

 

Poniżej unikalne zdjęcia kościoła w latach 90. 

 

Widok od strony ołtarza głównego na emporę. Źródło: Kronika parafii.

Ściana lewa nawy głównej. Źródło: Kronika parafii.

 

Kościół od strony ogrodu i wejścia na plebanię. Pod drzwiami plebanii stoi „maluch” księdza proboszcza. Źródło: Kronika parafii.

     

Doniosłe wydarzenia w okresie proboszczowania ks. Zygmunta Nogi 1993–2007

 

Aktywizowano ogólne życie parafii poprzez organizację pielgrzymek m.in. do Lichenia, Częstochowy, Rokitna, Rzymu i Lwowa. Wzmocniono misje oraz spotkania wigilijne z nauczycielami, żołnierzami, a także kolonie dla dzieci i młodzieży. Oprawę muzyczną nabożeństw współtworzyły siostry zakonne, zespół muzyczny oraz pan Ireneusz Mazurski. Nowym organistą kościoła został Grzegorz Gródecki. Zorganizowano mistrzostwa i zawody sportowe w ping-ponga oraz turnieje piłkarskie dla ministrantów. Nawiązano ścisłą współpracę z żołnierzami 26 BR OPK, środowiskami kombatanckimi oraz katolikami świeckimi. Przy parafii działały grupy i wspólnoty takie jak: Akcja Katolicka, Liturgiczna Służba Ołtarza, Żywy Różaniec, Odnowa w Duchu Świętym, Kółko Misyjne, Grupa charytatywno-humanitarna Caritas, Grupa Młodzieżowa Pustynia Miast, Grupa Rodziców Ministrantów, Grupa Rodziców Kapłanów, Katolicki Klub Sportowy Płomień, Związek Harcerstwa Rzeczypospolitej oraz KS Civitas Christiana.

 

Lata 1993–1995 

 

Dokończono budowę oraz przeprowadzono prace upiększające świątynię filialną w Przybiernówku. Rozpoczęto budowę groty maryjnej, a także wykonano ołtarz główny i ambonkę.

 

Ks. proboszcz Noga z parafianami podczas kolejnego etapu budowy groty. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 1996 

 

Zakończono budowę Groty na przykościelnym placu, z intencją oddania jej pod opiekę Matki Bożej z Lourdes, jako wyraz wdzięczności za odzyskaną wolność. W dniu 26 maja 1996 roku ks. biskup Marian Kruszyłowicz w obecności wiernych dokonał jej poświęcenia, nadając jej sakralny charakter.

Poświęcenie ukończonej groty przez biskupa Mariana Kruszyłowicza. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 1997 

 

Odrestaurowano salki katechetyczne, a parafia dostąpiła zaszczytu przyjęcia relikwii św. Wojciecha, co stało się wydarzeniem o wyjątkowej duchowej doniosłości i głębokim znaczeniu dla wspólnoty wiernych. Wpisano również Grotę Maryjną na Międzynarodowy Maryjny Szlak, zapoczątkowany przez mieszkańca Stargardu, Waltera Kapeję, w myśl modlitwy: „Matko Pokoju i Zgody Maryjo zza Buga i Odry. W znaku naszej władzy – Krzyża. Niech Twe Imię do siebie nas zbliża.

 

Pierwsza komunia święta w 1997 roku. W środku ks. proboszcz Z. Noga z ks. wikarym. Grupę komunijną przygotowywała, stojąca po prawej, s. Agnieszka Wilczyńska. Źródło: Kronika parafii.

 

 

 

Podłoga z odrestaurowaną płytą nagrobną w jednej z salek katechetycznych, w której wmurowano kryptę pierwszego budowniczego kościoła. Po płycie, spełniając poniekąd marzenie księdza, beztrosko biegały dzieci uczęszczające na lekcje religii. W 2023 roku kolejne odnowienie płyty zostało wykonane przez Wspólnotę Wojowników Maryi. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

  Rok 1998 

Zainstalowano dzwony elektroniczne oraz zamontowano Wieczną Lampkę na ołtarzu głównym, nad tabernakulum. Lampka została wykonana w kształcie serca, z kroplami krwi rozlanymi po lewej stronie. W jej wnętrzu, w mniejszym sercu, umieszczono wizerunek Jezusa. Całość wykonał gryficki artysta pan Krzysiak (imię nieczytelne).

 

Wieczna lampka w kształcie serca z rozlanymi kroplami krwi. Źródło: Kronika parafii.

 

W dniu 24 maja 1998 roku ks. proboszcz Zygmunt Noga został mianowany przez ks. arcybiskupa metropolitę szczecińsko-kamieńskiego Mariana Przykuckiego Kanonikiem Honorowym Kapituły Kolegiackiej w Stargardzie.

 

Akt mianowania ks. proboszcza Zygmunta Nogi na kanonika. Źródło: Kronika parafii.

 

 

W dniach 23–25 kwietnia 1998 roku odbyły się uroczystości nawiedzenia Obrazu Matki Bożej Hetmanki Wojska Polskiego. Głównym celebransem był ks. Zygmunt Noga, wspólnie z ks. Józefem Pindlem. W wydarzeniu uczestniczyli m.in. ks. bp Gałecki, ks. kpt kapelan WP Andrzej Puzon oraz ks. Józef Chmiel z Górzycy. Obraz Hetmanki został adorowany przez lokalną społeczność, poczty sztandarowe szkół, zakładów, organizacji, służb mundurowych oraz liczne delegacje.

 

 

Uroczystości nawiedzenia Gryfic Obrazem Matki Bożej Hetmanki WP, których głównym celebransem był ks. proboszcz Z. Noga. Zdjęcie ukazuje uroczystości na placu przykościelnym. Źródło: Kronika parafii.

 

Wprowadzenie Obrazu Matki Bożej Hetmanki WP do jednostki wojskowej przy ulicy Józefa Piłsudskiego. Źródło: Kronika parafii.

 

W dniu 29 listopada 1998 roku rozpoczęto budowę wieży dzwonniczej przy kościele w Przybiernówku, na której cztery lata później zawieszono dzwon im. św. Wojciecha.

Dzwon dla kościoła w Przybiernówku. Źródło: Kronika parafii.

 

W dniu 20 stycznia 1999 roku wykonano i poświęcono figurę Najświętszego Serca Pana Jezusa, którą następnie zamontowano na krzyżu ściennym ołtarzowym nad tabernakulum. Autorem figury był mistrz snycerski Aleksander Sanko z pracowni konserwatorskiej przy bazylice katedralnej w Szczecinie.

 

Nawa główna z widokiem na ołtarz i figurę Najświętszego Serca Jezusa. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 1999 

 

Otwarto Świetlicę Środowiskową w pomieszczeniach łącznika między starym a nowym kościołem. Placówka ta zapewniała wsparcie dzieciom z rodzin wymagających szczególnej pomocy, obejmując opieką 25 dzieci ze środowisk rodzin dotkniętych problemem alkoholowym. Zainaugurowano również cykliczne Gryfickie Festyny Trzeźwości.

Artykuł i zdjęcie z lokalnej gazety „7 Dni Gryfic” na temat otwarcia świetlicy. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2000

 

W dniu 30 lipca 2000 roku, z inicjatywy KS Civitas Christiana, odbył się powrót kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do małego kościoła.

 

Kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w asyście honorowej niesiona ulicą Kościuszki. Źródło: Kronika parafii. 

 

W dniu 31 sierpnia 2000 roku odbyły się uroczystości kombatanckie z udziałem wojska. Msza święta w intencji ofiar II wojny światowej została odprawiona w grocie maryjnej. Liturgię koncelebrowali ks. dziekan Jerzy Sosna, ks. proboszcz Zygmunt Noga oraz kapelan wojskowy ks. kpt Jerzy Kurek.

 

„Uroczystości z okazji święta Kombatanta z udziałem kompanii honorowej 36 BR OPK, chóru kombatanta z Kołobrzegu, pocztów sztandarowych, władz samorządowych oraz zaproszonych gości. Na koniu Orbicie ks. wikary Stanisław Suzynowicz. Źródło: Kronika parafii. 

 

Rok 2001

 

Odbyło się uroczyste pożegnanie rozformowanej 26 BR OPK.

 

Ks. dziekan Sosna i ks. proboszcz Noga. Od lewej: płk Tokarczyk, starosta Chabowski, w środku dowódca Tetkowski. Źródło: Kronika parafii.

Msza święta w intencji gryfickich żołnierzy. Źródło: Kronika parafii.

 

Lata 2002-2007 

 

Z inicjatywy ks. proboszcza do kościoła sprowadzono relikwie św. Faustyny. Z okazji święta patronalnego bł. Siostry Bolesławy Lament sprowadzono również jej relikwie. Od tego momentu rozpoczęto systematyczne ubogacanie kościoła w te święte dary. Z różnymi środowiskami odbywały się intensywne spotkania opłatkowe. Organizowano także konkursy dla dzieci, m.in. na najładniejszy różaniec czy szopkę bożonarodzeniową. W 2003 roku pan Jan Cieśla, długoletni kościelny, świętował jubileusz 55-lecia pożycia małżeńskiego.

 

Zdjęcie pamiątkowe z jubileuszu 55-lecia pożycia małżeńskiego państwa Cieślów. Od prawej: ks. Marek Cieśla z USA, Jan Cieśla, Leokadia Cieśla, ks. proboszcz Zygmunt Noga oraz ks. kapelan WP Jerzy Kurek. Źródło: Kronika parafii.

 

Na początku XXI wieku przeprowadzono fizyczne przeliczenie wiernych. Statystyki z przełomu wieków przedstawiały się następująco: liczba wiernych wynosiła 6250, liczba chrztów oscylowała wokół 80, liczba ślubów wynosiła około 15–20, a liczba zgonów wahała się między 73 a 80. Dzieci przystępujących do I Komunii było 90. Średnia liczba uczestników niedzielnych mszy świętych wynosiła 1500, co stanowiło 24%. Dla porównania, w dużym kościele, przy ogólnej liczbie wiernych wynoszącej 13 900, w niedzielnych mszach uczestniczyło 2700–2750 osób, co stanowiło około 20%.

Uroczystości oraz przykładowe aktywności parafii. Źródło: Kronika parafii.

 

Najważniejsze wydarzenia z życia parafii w okresie, gdy proboszczem był ks. Ireneusz Pastryk (2007–2021)

 

Lata 2007–2008 

 

Wspierano i rozwijano inicjatywy patriotyzmu lokalnego, takie jak Biegi Niepodległości, Marsze dla Życia i Rodziny oraz Tropem Wilczym – biegi pamięci Żołnierzy Wyklętych. Pan Stanisław Halak objął funkcję kościelnego 30 grudnia 2007 roku, zastępując pana Jana Cieślę. Uroczyście odsłonięto Głaz Marszałka Piłsudskiego z okazji 90. rocznicy odzyskania niepodległości.

 

  

 

Uroczystości odsłonięcia Głazu Marszałka. Źródło: Marek Narożniak.

Rok 2009

 

Podczas wakacji, w lipcu i sierpniu 2009 roku, zbudowano parking przy kościele. W tym czasie odbyły się również kolejne uroczystości I Komunii Świętej.

 

 

Komunia Święta, maj 2009. W środku ks. proboszcz I. Pastryk, obok katechetka D. Radecka, w ostatnim rzędzie wychowawczyni Aneta Wilhelm. Źródło: Kronika parafii.

 

27 września 2009 roku zakupiono nowe organy. Stary instrument odmówił posłuszeństwa, a organista, pan Grzegorz Gródecki, mimo swojego kunsztu, musiał się bardzo natrudzić, aby wydobyć z niego jakiekolwiek dźwięki. Nowy instrument został poświęcony przez przebywającego gościnnie w parafii ks. Tomasza Kancelarczyka. Wierni mieli okazję usłyszeć piękne melodie dzięki talentowi pana organisty.

  

Nowe organy. Źródło: Kronika parafii.        Grzegorz Gródecki wypróbowuje nowe organy. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2010

 

6 marca 2010 roku historyczny strajkowy krzyż z Cukrowni Gryfice został przeniesiony do kościoła.

Artykuł o uroczystościach i historii krzyża opublikowany w „Tygodniku Niedziela”. Źródło: Kronika parafii.

 

10 kwietnia 2010 roku, z inicjatywy gryfickich harcerzy, odbyło się uhonorowanie i upamiętnienie tragedii narodowej. Tego dnia, w drodze na uroczystości związane z 70. rocznicą zbrodni katyńskiej, doszło do katastrofy prezydenckiego samolotu. Zginęli wszyscy uczestnicy delegacji oraz załoga. Do dziś okoliczności tej tragedii pozostają niewyjaśnione.

 

Warta honorowa harcerzy podczas mszy świętej ofiarowanej za poległych w katastrofie smoleńskiej, 10 kwietnia 2010 roku. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2011 

 

Z inicjatywy ks. proboszcza Ireneusza na placu przykościelnym posadowiono głaz z tablicą ku czci papieża Jana Pawła II.

Głaz na placu przykościelnym. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2012

 

W lutym 2012 roku parafia otrzymała dotację od gminy Gryfice z przeznaczeniem na renowację witraży oraz wymianę trzech drzwi. Szczególnie ponadstuletnie, zabytkowe i kunsztownie wykonane witraże wymagały pilnego remontu. W ramach prac wymieniono stare łącza ołowiane na nowe oraz wykonano doszklenia witrażowe.

 

 

W dniach 1-3 maja 2012 roku Gryfice były organizatorem Archidiecezjalnych Dni Młodych. W ramach wydarzenia odbyła się peregrynacja Ikony Dni Młodych, a ks. Paweł Wiśniewski wygłosił homilię na temat Znaków Dni Młodych.

  

Radość na placu Zwycięstwa. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2013

 

W tym roku miały miejsce kolejne piękne i doniosłe uroczystości Bożego Ciała, które zgromadziły licznych wiernych. Po mszy świętej odbyła się uroczysta procesja ulicami miasta. Przejście procesji ozdobione było śpiewem pieśni eucharystycznych, modlitwami oraz dekoracjami przygotowanymi przez mieszkańców. Było to wyjątkowe wydarzenie, które nie tylko umocniło wspólnotę parafialną, ale także wprowadziło podniosłą atmosferę duchową w życie miasta.

 

  

Procesja Bożego Ciała podąża ulicami Gryfic. Źródło: Kronika parafii. Ks. Jan Prątnicki dokonuje okazania Najświętszego Sakramentu. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2014

 

Organizacja cyklicznych konkursów, takich jak tworzenie najpiękniejszych różańców i szopek bożonarodzeniowych, została rozwinięta w sposób znaczący, co przyczyniło się do wzrostu zainteresowania wśród uczestników i społeczności lokalnych. Konkursy te zyskały na popularności dzięki ich regularnemu charakterowi oraz zaangażowaniu w ich organizację zarówno uczestników, jak i lokalnych społeczności. Ponadto kontynuowano i wzmacniano współpracę ze środowiskami mundurowymi, która zaowocowała licznymi wspólnymi inicjatywami i projektami. Współpraca ta pozwoliła na wymianę doświadczeń, lepsze zrozumienie wspólnych celów oraz integrację różnych środowisk w duchu wzajemnego wsparcia i jedności. Dzięki tym działaniom udało się zrealizować wiele wartościowych przedsięwzięć i umocnić relacje między wszystkimi zaangażowanymi stronami.

  

Uroczystości z okazji Dnia Strażaka z udziałem ks. proboszcza Ireneusza Pastryka (widocznego na zdjęciu w środku). Źródło: Kronika parafii.

 

Dnia 19 marca 2014 roku Pan Stanisław Halak, pełniący funkcję kościelnego, otrzymał posługę Nadzwyczajnego Szafarza Komunii Świętej z rąk Arcybiskupa Andrzeja Dzięgi. Było to wyjątkowe wyróżnienie zarówno dla pana Stanisława, jak i dla całej parafii. Zadaniem Nadzwyczajnego Szafarza jest udzielanie Komunii Świętej, szczególnie osobom chorym oraz niepełnosprawnym, które nie mają możliwości osobistego uczestnictwa w zgromadzeniu liturgicznym.

 

                

Przyjęcie posługi Nadzwyczajnego Szafarza przez Pana Stanisława Halaka (widocznego na zdjęciu w otoczeniu innych szafarzy Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej). Źródło: Kronika parafii.

 

W kwietniu 2014 roku został postawiony Głaz Pamiątkowy upamiętniający 100-lecie powstania parafii katolickiej w Gryficach. Było to wydarzenie o dużym znaczeniu historycznym i symbolicznym dla lokalnej społeczności, podkreślające jej głębokie korzenie duchowe oraz wieloletnią tradycję.

 

Głaz upamiętniający 100-lecie powstania pierwszej parafii katolickiej w powiecie gryfickim. Źródło: Kronika parafii.

 

Dnia 26 kwietnia 2014 roku ulicami Gryfic przeszedł marsz ku czci Ojca Świętego, znany jako Droga Papieska. Wydarzenie rozpoczęło się przy pomniku Jana Pawła II i zakończyło przy Grocie Maryjnej obok małego kościoła. Było to wyjątkowe upamiętnienie Papieża Polaka, które zgromadziło licznych uczestników.

 

Etap początkowy oraz zakończenie Drogi Papieskiej. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2017 

 

Odbył się Festyn Rodzinny, którego edycja tym razem została zorganizowana we współpracy z Radiem Plus Gryfice. Za przygotowanie wydarzenia odpowiadali ks. Pluskot oraz lokalne radio, co zapewniło wyjątkową atmosferę i liczne atrakcje dla uczestników.

   

 

Atrakcje podczas Festynu Rodzinnego. Źródło: Kronika parafii.

W tym roku ks. proboszcz Ireneusz Pastryk, w uznaniu swoich zasług, otrzymał od prezydenta RP awans na pierwszy stopień oficerski, co było szczególnym wyróżnieniem.

 

Akt mianowania na pierwszy stopień oficerski. Źródło: ks. Ireneusz Pastryk.

 

Rok 2018

 

W ciągu całego roku odbywały się uroczystości związane z obchodami 100-lecia odzyskania niepodległości przez Polskę. W ramach tych wydarzeń zakupiono dla kościoła specjalną edycję kielicha mszalnego, zamontowano w Grocie Tablicę upamiętniającą 100-lecie, posadzono Dąb Stulecia oraz zorganizowano liczne sympozja, konkursy i wystawy. Ważną częścią obchodów były również msze święte w intencji Ojczyzny oraz wiele innych inicjatyw, które podkreślały znaczenie tej historycznej rocznicy dla lokalnej społeczności.

 

     

Kielich upamiętniający 100-lecie odzyskania niepodległości. Źródło: Kronika parafii. Tablica upamiętniająca 100-lecie odzyskania niepodległości. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2019 

 

Odbyła się wizytacja duszpasterska, podczas której Arcybiskup udzielił sakramentu bierzmowania. Było to ważne wydarzenie dla parafii oraz młodzieży przystępującej do tego sakramentu.

  

Bierzmowanie, podczas którego sakramentu udzielił bp B. Kruszyłowicz, a ks. Marek Mnich towarzyszył w uroczystości. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2020 

 

Przeprowadzono remont dachów na salkach katechetycznych oraz odnowiono garaże. Obok Groty Maryjnej, po prawej stronie, umieszczono figurę świętego Krzysztofa, co dodało temu miejscu nowego wymiaru symbolicznego i duchowego.

 

Ubogacone otoczenie Groty Maryjnej. Źródło: Kronika parafii.

 

Ponadto odbyły się wizytacje biskupie oraz Arcybiskupa Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej, sprowadzono relikwie kolejnych świętych, a także zorganizowano uroczystości, takie jak komunie święte, bierzmowania, chrzty i śluby. Ważną częścią życia parafialnego były procesje Bożego Ciała oraz Drogi Krzyżowej, które zgromadziły liczne grono wiernych. 

 

 

 

Główne osiągnięcia proboszcza Andrzeja Steckiewicza 

 

 

Rok 2021 

 

Współorganizowano i objęto patronatem spotkania dotyczące nauczania katolickiego w formie popularno-naukowej. Między innymi zorganizowano Sympozjum Naukowe zatytułowane „Błogosławiony Stefan Wyszyński – Patron na trudne czasy”. Wydarzenia te odegrały ważną rolę w promowaniu wartości chrześcijańskich oraz pogłębianiu wiedzy o życiu i duchowości błogosławionego kardynała.

Plakat zapraszający na Sympozjum Naukowe „Błogosławiony Stefan Wyszyński – Patron na trudne czasy”. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2022  

 

Podjęto dalsze działania na rzecz integracji środowisk patriotyczno-katolickich parafii, co sprzyjało budowaniu wspólnoty opartej na wartościach duchowych i narodowych. Kontynuowano Odpustowe Festyny Parafialne, nadając im nieco zmienioną formę, która przyciągała licznych uczestników. Zorganizowano również wyjątkową Noc Walki o Błogosławieństwo dla Polski, a procesje ze Świętymi oraz Marsze dla Życia i Rodziny stały się wyrazem głębokiego zaangażowania wiernych w życie parafialne i społeczne. Wszystkie te wydarzenia odegrały istotną rolę w umacnianiu więzi lokalnej społeczności.

 

  

Plakat zapraszający na Noc Walki o Błogosławieństwo dla Polski. Źródło: Kronika Civitas Christiana. Plakat zapraszający na Marsz dla Życia i Rodziny. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

W dniach 4-7 grudnia 2022 roku odbyły się rekolekcje adwentowe, które poprowadził ks. Piotr Śliżewski – pisarz katolicki i producent filmowy. Ks. Śliżewski jest założycielem portali społecznościowych, takich jak www.ewangelizuj.pl, będącego blogiem z artykułami na temat duchowości, www.znajdzrekolekcje.pl – katalogu rekolekcji, dni skupienia i konferencji katolickich oraz witryny www.gregorianka.pl, która umożliwia składanie zarówno pojedynczych intencji Mszy Świętych, jak i 30 Mszy Świętych gregoriańskich za jednego zmarłego. Było to wydarzenie o głębokim charakterze duchowym, które zgromadziło wiernych na wspólnym przeżywaniu adwentowego czasu.

  

Ks. Piotr Śliżewski, były wikariusz dekanatu Gryfice. Źródło: Ks. Śliżewski. Ks. Piotr Śliżewski podczas rekolekcji w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Źródło: Kronika parafii.

Rok 2023

 

16 marca 2023 roku sprowadzono relikwie świętego Jana Pawła II, które stały się ważnym elementem duchowego życia parafii. Wydarzenie to było wyjątkowe i głęboko poruszające dla wiernych, wzmacniając ich więź z nauczaniem oraz dziedzictwem Papieża Polaka. Relikwie zajęły honorowe miejsce, podkreślając znaczenie świętego Jana Pawła II dla wspólnoty.

 

  

Uroczystość sprowadzenia relikwii św. Jana Pawła II wprost z Krakowa od ks. bp Stanisława Dziwisza. Źródło: Kronika parafii.

 

Rok 2024 

 

Odbyły się obchody Jubileuszu 900-lecia Pomorskiej Misji Świętego Ottona z Bambergu (1124–2024), które stały się wyjątkowym wydarzeniem upamiętniającym ten historyczny moment. W ramach uroczystości zorganizowano sympozjum naukowe, podczas którego zgłębiano znaczenie misji świętego Ottona oraz jej wpływ na rozwój chrześcijaństwa w regionie Pomorza. Wydarzenie to zgromadziło wielu uczestników, łącząc historię, duchowość i refleksję nad dziedzictwem misyjnym.

  

Plakat zapraszający na obchody Jubileuszu 900-lecia Pomorskiej Misji Świętego Ottona z Bambergu (1124–2024). Źródło: Kronika parafii.

 

9 stycznia 2024 roku uroczyście wprowadzono do kościoła relikwie błogosławionej Rodziny Ulmów z Markowej, co było niezwykłym wydarzeniem dla wspólnoty parafialnej. W tym samym czasie dokonano wyrobienia nowych pieczęci oraz przygotowania nowych okładek i teczek parafialnych, co przyczyniło się do odświeżenia dokumentacji i podkreślenia znaczenia parafialnych działań organizacyjnych.

 

 

         

Święte relikwie. Źródło: Kronika parafii.​​​Nowe pieczęcie parafialne. Źródło: Kronika parafii.

​

 

7 kwietnia 2024 roku odbył się Przybiernowski Odpust ku czci Miłosierdzia Bożego, który był wyjątkowym wydarzeniem w życiu parafii. Tego dnia biskup Zbigniew Zieliński dokonał konsekracji kościoła, ołtarza oraz ambonki, nadając świątyni uroczysty charakter. Ważnym momentem była także instalacja relikwii św. Faustyny Kowalskiej, która dodatkowo podkreśliła duchowe znaczenie uroczystości dla zgromadzonych wiernych.

 

  

Biskup Zbigniew Zieliński. Źródło: Kronika parafii.  ​Siostry zakonne i parafianie podczas konsekracji. Od prawej: s. Zelia, s. Olga, s. Henryka, P. Rachubińska, D. Radecka. Źródło: Kronika parafii.

 

 

7 czerwca 2024 roku przy parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa odbył się Piknik Rodzinny, który zgromadził licznych parafian i ich rodziny. Wydarzenie to było okazją do wspólnego spędzenia czasu w radosnej atmosferze, pełnej serdeczności i integracji. Piknik oferował wiele atrakcji zarówno dla dzieci, jak i dorosłych, a jego organizacja podkreśliła zaangażowanie parafii w budowanie więzi wspólnotowych.

W listopadzie 2024 roku wprowadzono transmisję Mszy Świętych przez Internet, co umożliwiło wiernym uczestnictwo w nabożeństwach bez względu na miejsce pobytu. Inicjatywa ta spotkała się z dużym uznaniem i okazała się szczególnie ważna dla osób starszych, chorych oraz tych, którzy z różnych powodów nie mogli osobiście uczestniczyć w celebracjach liturgicznych. Dzięki transmisjom udało się jeszcze bardziej zintegrować wspólnotę parafialną.

 

23 listopada 2024 roku zorganizowano sympozjum „Ksiądz Jerzy, patron współczesnej wolności”, które zamykało rok 2024. Podobnie jak wcześniejsze konferencje i sympozja, wydarzenie rozpoczęło się mszą świętą z udziałem pocztów sztandarowych. Wśród uczestników znalazły się delegacje Duszpasterstwa Ludzi Pracy przy parafii pw. św. Stanisława Kostki w Szczecinie, Civitas Christiana, Związku Sybiraków, NSZZ Solidarność, Szkoły Podstawowej im. Jana Pawła II w Modlimowie oraz przedstawiciele środowisk patriotyczno-niepodległościowych.

 

Program sympozjum obejmował m.in. wprowadzenie przygotowane przez ks. dr. Kazimierza Półtoraka, odczytanie Listu Konferencji Episkopatu Polski „Ksiądz Jerzy Popiełuszko, patron współczesnej wolności” oraz wykład dr. hab. prof. US Krzysztofa Kowalczyka, dyrektora Archiwum Państwowego w Szczecinie, zatytułowany „Działalność księdza Jerzego Popiełuszki w kontekście polityki władz PRL”. Ks. dr Andrzej Steckiewicz wygłosił wspomnienie historyczne pt. „Duszpasterstwo Ludzi Pracy im. Księdza Jerzego Popiełuszki w Szczecinie”.

 

Podczas końcowej części spotkania przewidziano świadectwa oraz relacje archiwalne. Szczególnym momentem było wzruszające i osobiste wystąpienie pana Stanisława Halaka, który miał okazję osobiście poznać ks. Jerzego Popiełuszkę podczas swojej służby wojskowej w Bartoszycach. Sympozjum stało się ważnym wydarzeniem upamiętniającym życie i działalność błogosławionego księdza Jerzego.

 

Pan Stanisław Halak przy relikwiach i obrazie z wizerunkiem błogosławionego ks. Jerzego Popiełuszki, jego przyjaciela z czasów służby wojskowej. Źródło: Grzegorz Burcza.

 

 

Architektura i kontekst kulturowy świątyni

 

Kompleks kościoła katolickiego wraz z plebanią został na nowo zaprojektowany przez architekta i budowniczego Josefa Daniela z Berlina. Budowę rozpoczęto w 1931 roku, a jej zakończenie oraz uroczysta konsekracja miały miejsce 16 maja 1932 roku. Dzięki willi ofiarowanej przez Wladislausa Dzielińskiego, nadsekretarza powiatu i dobrodzieja nowego kościoła, możliwe stało się rozbudowanie kompleksu na bazie istniejącego budynku. Do willi Dzielińskiego, która odtąd pełniła funkcję plebanii, dobudowano poprzez łącznik modernistyczny budynek kościoła. Połączenie to, uwzględniające również starą kaplicę, stworzyło zachwycający efekt – nie tylko dzięki oryginalności pomysłu, ale również spójności nowoczesnych trendów z silnymi odniesieniami do przeszłości.

 

 

  

willa 1904 r. Źródło: Wojciech Jarząb. Willa Wladislausa Dzielińskiego, rok 1995. Źródło: Kronika parafii.

 

 

Niezwykle starannie dopracowano detale oraz elementy wyposażenia, tworząc harmonijną, całość. Profesor Daniel zaprojektował kościół, a właściwie cały kompleks świątynno-katechetyczny wraz z plebanią, który łączył wyrafinowaną prostotę z ascetyczną harmonią. Pomimo niewielkich rozmiarów budynku, w jego wnętrzu szczególną rolę przypisano światłu słonecznemu, wpadającemu przez boczne prostokątne i okrągłe okna, które dodawały przestrzeni wyjątkowego charakteru.

 

   

Kompleks świątynny: z prawej willa Wladislausa Dzielińskiego jako plebania, nowy kościół, łączniki pełniące funkcję przejść, salek katechetycznych i biblioteki parafialnej. Rok 1995. Pocztówka wydana przez Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne „OTTONIANUM”. Fot. Maciej Tylewski. Źródło: Kronika parafii.

Świątynia wyróżnia się czterospadowym dachem, wąskimi prostokątnymi oknami oraz drzwiami wejściowymi ozdobionymi subtelnie zaznaczonym portalem. Obrzeża okien i drzwi zostały starannie wykończone klinkierową cegłą, co nadaje budynkowi elegancji. W prezbiterium umieszczono okrągłe okna, które zostały zorientowane zgodnie ze stronami świata, natomiast w łącznikach prowadzących do plebanii i salek katechetycznych znajdują się mniejsze prostokątne okna. Niemal wszystkie otwory zaprojektowano jako witraże, mające na celu wprowadzenie do wnętrza świątyni efektów wielobarwnego światła, które podkreśla wyjątkowy charakter przestrzeni.

 

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach na pocztówce wydanej przez Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne „OTTONIANUM”. Fot. Maciej Tylewski. Źródło: Kronika parafii.

 

Wieża dzwonnicza, o wymiarach 5,05 x 3,50 i przesunięta względem głównego budynku, została zwieńczona dużym, złoconym krzyżem. Pierwotny plan zakładał umieszczenie dzwonu tuż po wybudowaniu wieży, jednak udało się to zrealizować dopiero po wojnie dzięki inicjatywie ks. Joachima Feńskiego, który włożył wiele wysiłku w spełnienie tego zamierzenia.

 

 

               

Kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach na pocztówce wydanej przez Szczecińskie Wydawnictwo Archidiecezjalne „OTTONIANUM”. Fot. Maciej Tylewski. Źródło: Kronika parafii.

Rzut kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. A. Nawa główna, B. Nawa boczna, C. Kruchta podwieżowa (północna), D. Empora, E. Kruchta południowa (od ogrodu), F. Zakrystia. Źródło: Kronika parafii.

 

Budynek kościoła, poprzez system łączników, został skomunikowany z plebanią od strony wschodniej oraz z dawną kaplicą od strony południowej, tworząc asymetryczny układ w kształcie litery L. Łącznik wschodni pełni jednocześnie funkcję zakrystii i korytarza prowadzącego do starej willi, która obecnie pełni rolę plebanii. Łącznik południowy, powstały wraz z nowym kościołem, początkowo służył jako kaplica, biblioteka oraz zaplecze parafii. Niedługo po zakończeniu II Wojny Światowej władze miasta przekazały tę część do użytku kościołowi greko-katolickiemu. Budynek łącznika, zaprojektowany na planie prostokąta o wymiarach 23,70 x 7,00 m, znajduje się obok odrębnego budynku dawnej kaplicy, który nie posiada komunikacji z łącznikiem. Do 1932 roku przy kaplicy przylegała przybudówka, pełniąca funkcję mieszkania dla księdza. Obecnie wnętrze starej kaplicy wykorzystywane jest do celów gospodarczych, a po przybudówce nie pozostał żaden ślad.

 

  

Kompleks świątynny – widok z lotu ptaka, rok 2022. Źródło: Essence Film. ​Kompleks świątynny – widok z lotu ptaka, rok 2022. Źródło: Essence Film.

 

 

Wnętrze kościoła charakteryzuje się prostotą, funkcjonalnością, a także pewną surowością, pozbawioną jakiegokolwiek przepychu, co nadaje przestrzeni wyjątkowy, wręcz ascetyczny charakter – można by powiedzieć, świętą pustkę. Nad wejściem znajduje się empora, a z niewielkiej kruchty umiejscowionej po lewej stronie wybudowano schody prowadzące na wyższą kondygnację. Strop świątyni wykonany jest z drewna i wykończony belkami, a najbardziej dominującym elementem jest nawa główna, w której uwagę przyciąga krzyż ołtarzowy.

 

W latach 90. do krzyża przymocowano figurę Najświętszego Serca Pana Jezusa, przedstawiającą Chrystusa w białej szacie z narzuconym płaszczem. Do niedawna płaszcz miał kolor biały, jednak w 2023 roku, podczas renowacji, nadano mu barwę czerwoną. Figura Chrystusa ukazuje jego dłonie skierowane ku wnętrzu kościoła, a pod nią umieszczono złocone tabernakulum, które po wojnie ozdobiono złotym krwawiącym sercem. W tle, za rzeźbą, znajduje się krzyż oraz okrągłe okno wypełnione witrażem, dodające wnętrzu kolorytu i duchowej głębi.

 

 

Nawa główna przed zmianą wystroju wnętrza, rok 2020. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

Świątynia została zaprojektowana w stylu dwunawowym, z nawą główną w kształcie prostokąta o wymiarach 22,75 x 12,90 m oraz krótszą i węższą nawą boczną o wymiarach 19,40 x 3,50 m. Całość wnętrza wyróżnia się wyraźnym arkadowym akcentem, który nadaje mu wyjątkowego charakteru. Pierwszy rząd arkad biegnie wzdłuż osi wschód–zachód, stanowiąc granicę przejścia do ołtarza od prawej strony. Drugi rząd, ustawiony prostopadle, wyrasta bezpośrednio z posadzki i prowadzi ku górze do empory. Przecina ją w sposób, który tworzy imponujący efekt przypominający cztery ogromne okna wystawowe. Przez jedno z tych „okien” można dostrzec organy oraz muzyka wykonującego na nich utwory podczas mszy świętych.  Ten harmonijny układ przestrzenny łączy funkcjonalność z estetyką, nadając wnętrzu kościoła szczególną atmosferę.

 

  

Widok na nawę boczną. Źródło: Kronika parafii.

 

Widok na emporę organową. Źródło: Kronika parafii.

 

Ściany kościoła zdobią przepiękne, modernistyczne witraże, zaprojektowane przez artystę Hammera, a wykonane z najwyższą precyzją przez mistrza szklarskiego Ludwiga Ritzingera ze Szczecina. Te arcydzieła, stworzone z kolorowych tafli szkła, harmonijnie współgrają z bielą ścian, tworząc niezwykle subtelne dekoracje, wzbogacone efektownymi prześwietleniami światła. Choć kompozycja szklanych wzorów na pierwszy rzut oka może wydawać się chaotyczna, jej geometryczny charakter dodaje wnętrzu unikalnego uroku i spójności artystycznej.

 

   

Witraż w kościele. Źródło: Paweł Szeterlak. ​​Witraż w salce katechetycznej. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

Gryfickie witraże, doskonałe pod względem kolorystycznym, całkowicie zerwały z tradycyjnym naśladownictwem wcześniejszych stylów. Mistrz szklarski, posługując się pozornie prostymi formami, takimi jak prostokąty, kwadraty, trójkąty, koła i półkola, wykorzystał nowatorskie techniki, w tym trawienie szkła, aby osiągnąć unikalny efekt artystyczny. Wśród powstałych dzieł znajdują się przedstawienia Najświętszego Sakramentu z kielichem mszalnym, symbol Ducha Świętego w postaci oka wpisanego w trójkąt, Ryba, znak PAX, litery alfa i omega. Jednak najpiękniejszym i najbardziej wyjątkowym witrażem pozostaje przedstawienie Jezusa Chrystusa z sercem otoczonym koroną cierniową – centralny i najważniejszy motyw dekoracji kościoła. Ten niezwykły witraż emanuje duchową głębią i artystycznym mistrzostwem, zachwycając każdego, kto go ujrzy.

 

 

                          

Witraż geometryczny literowy. Źródło: Kronika parafii. ​Witraż z wizerunkiem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Źródło: Kronika parafii.

Po północnej stronie ołtarza głównego swoje miejsce znalazł obraz Jezusa Miłosiernego z napisem: „Jezu, ufam Tobie.” Dzieło to, będące kopią wizerunku Jezusa, który objawił się św. Faustynie Kowalskiej, zostało namalowane przez artystę Adolfa Hyłę. Oryginalny obraz znajduje się w Sanktuarium Bożego Miłosierdzia w Łagiewnikach, gdzie stanowi jeden z najważniejszych symboli kultu Miłosierdzia Bożego.

 

       

Obraz „Jezu, ufam Tobie”. Źródło: Paweł Szeterlak.                   Obraz przedstawiający św. Faustynę Kowalską. Paweł Szeterlak.

 

Po przeciwnej stronie znajduje się obraz przedstawiający świętą Faustynę Kowalską, która obok papieża Jana Pawła II jest jedną z najbardziej znanych na świecie postaci pochodzących z Polski. Jej dzieło „Dzienniczek” cieszy się ogromnym uznaniem i jest najczęściej tłumaczoną oraz wydawaną polską książką w językach obcych. Zarówno obraz św. Faustyny, jak i obraz Jezusa Miłosiernego mają kształt arkady, a ich złocone ramy dodają im wyjątkowego uroku i podkreślają ich znaczenie w wystroju świątyni.

 

Ołtarz główny z tabernakulum. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

Do lat 70. przy ścianie po lewej stronie ołtarza znajdowała się ambona, która służyła do wygłaszania kazań. Ze względu na zmianę sposobu odprawiania mszy została jednak zdemontowana. W jej miejscu umieszczono obecnie obraz Ojca Świętego Jana Pawła II, który podkreśla znaczenie jego pontyfikatu dla wspólnoty wiernych.

Obok obrazu papieża przez wiele lat znajdowała się tablica pamięci, upamiętniająca pierwszą mszę świętą odprawioną w Cukrowni Gryfice. Tablica była ozdobiona oryginalnym krzyżem, wykonanym własnoręcznie przez pracowników cukrowni. Obecnie tablica została przeniesiona do przedsionka kościoła, gdzie nadal pełni rolę ważnego elementu historii lokalnej społeczności.

 

  

Krzyż z Cukrowni Gryfice. Źródło: Kronika parafii.​​Papież Jan Paweł II – obraz. Źródło: Kronika parafii.

Prawa nawa kościoła, nieco skrócona o szerokość zakrystii, również posiada swój odrębny ołtarz. Znajduje się w nim kopia obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, która została ofiarowana w 2000 roku przez gryfickie stowarzyszenie Civitas Christiana dla kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Przed wojną w tym miejscu umieszczono oryginalny obraz, przeniesiony ze starej kaplicy, który był darem od polskich wiernych.

 

Przedwojenna wersja wizerunku Ciemnolicej Matki Jasnogórskiej została potajemnie usunięta przez niemiecką tajną policję państwową 23 listopada 1933 roku. Na sąsiedniej ścianie rozpoczyna się seria drewnianych płaskorzeźb przedstawiających stacje Drogi Krzyżowej, które wzbogacają przestrzeń duchową kościoła i podkreślają jego sakralny charakter.

 

   

Ołtarz Matki Boskiej Częstochowskiej, wersja z lat 2002–2010. Źródło: Civitas Christiana. Ołtarz Matki Boskiej Częstochowskiej, stan z 2024 r. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

 

Ołtarz Matki Boskiej Częstochowskiej w kaplicy, ok. 1925 r. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, będący arcypolską Hodegetrią, od wieków zajmuje szczególne miejsce w sercach Polaków. Jego kult rozpoczął się już w 1384 roku, kiedy święty wizerunek dotarł do Częstochowy. Trafił na Jasną Górę jako dar księcia Władysława Opolczyka dla Zakonu Ojców Paulinów, stając się symbolem narodowej tożsamości i wiary.

Według legend oraz apokryficznych przekazów historycznych, obraz został namalowany przez św. Łukasza Ewangelistę na desce stołu z domu Najświętszej Rodziny, co dodaje mu niezwykłego znaczenia duchowego. Inne przekazy wskazują jednak na bałkańskie korzenie dzieła, sugerując, że mogło być ono częścią prawosławnego ikonostatu. Niezależnie od jego pochodzenia, wizerunek Matki Boskiej Częstochowskiej pozostaje jednym z najważniejszych i najbardziej czczonych skarbów religijnych w Polsce.

​

 

       

Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej bez koron i złocenia. Źródło: Wikipedia. Obraz Matki Boskiej Częstochowskiej z koronami i złoceniem. Źródło: Wikipedia.

 

Ikonograficzny sposób przedstawienia Czarnej Madonny jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych i wyróżniających Ją na całym świecie. Oryginał tego wizerunku jest czczony w kaplicy sanktuarium Ojców Paulinów na Jasnej Górze, gdzie stanowi centrum kultu religijnego.

 

W dolnej części ołtarza prawej nawy znajdował się obraz Matki Boskiej Nieustającej Pomocy. Obok niego, po prawej stronie, jeszcze do niedawna znajdowała się złocona Korona Cierniowa, wykonana z oryginalnych gałęzi krzewu cierniowego przywiezionych z Ziemi Świętej w 2004 roku. Gałęzie te zostały uplecione w kształt korony cierniowej, co nadawało jej szczególną symbolikę.

 

Po lewej stronie uwagę przykuwały drewniane płaskorzeźby, przedstawiające orła polskiego w koronie oraz różę papieską. Orzeł polski został złożony przed ołtarzem w 2001 roku przez płk. Andrzeja Tetkowskiego, ostatniego dowódcę 26 Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej. W 2024 roku, z inicjatywy ks. proboszcza A. Steckiewicza, ołtarz został umieszczony w granitowej płycie i uproszczony, co nadało mu bardziej nowoczesny charakter.

 

W kruchcie kościoła, pod chórem, znajdują się dwa konfesjonały, które służą wiernym jako miejsca pojednania i duchowego wsparcia. Na ścianach z biegiem lat zaczęto umieszczać tablice pamiątkowe, które upamiętniają osoby i wydarzenia związane z historią parafii. Pierwsza z nich została poświęcona niezłomnemu proboszczowi Stanisławowi Rucie, który swoją postawą zapisał się w sercach wiernych. Kolejne tablice dedykowano żołnierzom Armii Krajowej, siostrze Krystynie Rynkowskiej oraz innym zasłużonym postaciom, stanowiąc świadectwo pamięci i wdzięczności lokalnej społeczności.

 

Tablica pamiątkowa poświęcona ks. Stanisławowi Rucie, ufundowana przez KS Civitas Christiana. Źródło: Przemysław Dyczyński.

 

 

     

Tablica pamiątkowa poświęcona s. Krystynie Rynkowskiej, ufundowana przez KS Civitas Christiana. Źródło: Przemysław Dyczyński.

 

 

Jak wiele świątyń, także i ta kryje w sobie niezwykłe tajemnice. Jedną z nich jest krypta budowniczego kościoła, ks. Edmunda Wende, która znajduje się w salce katechetycznej, wmurowana w podłogę. Po 1945 roku grobowiec, w którym spoczywa ks. Wende, został przykryty dywanem, co sprawiło, że jego lokalizacja stała się mniej znana. Do dziś niewielu wiernych zdaje sobie sprawę z istnienia tego wyjątkowego miejsca, na którym widnieje inskrypcja w języku niemieckim: Ihm dankt die Gemeinde das Gotteshaus, co oznacza: „Wspólnota zawdzięcza Mu ten Dom Boży.” Tekst ten przypomina o nieocenionym wkładzie ks. Wende w budowę świątyni i jego wyjątkowym dziedzictwie.

 

Podsumowując tę część, warto zaznaczyć, że przez wiele lat gryficki kościół nie był uznawany za szczególnie atrakcyjny pod względem architektonicznym. Dopiero w XXI wieku konserwatorzy zabytków przeprowadzili szczegółowe badania i analizy, które pozwoliły na dogłębne zrozumienie wartości tego obiektu.

 

Z Karty Ewidencyjnej Zabytków Architektury i Budownictwa sporządzonej w Szczecinie, przed podjęciem decyzji o wpisaniu świątyni do Rejestru Zabytków, wynika notatka o następującej treści: Kościół modernistyczny […] i dawna willa, a obecna plebania kwalifikuje się do wpisania do rejestru zabytków zarówno z uwagi na wartości historyczne jak i artystyczne. O istotnych wartościach historycznych decyduje fakt związania historii budynku z odnową kościoła katolickiego na Pomorzu. Wartości artystyczne obiektu polegają na rzadko spotykanej formie planu, ukształtowania bryły i wystroju elewacji nawiązującej do form późnego gotyku i renesansu z elementami typowymi dla sztuki secesyjnej i modernistycznej. Istotną kwestią są również techniczne rozwiązania budowlane polegające na stosowaniu prefabrykowanych elementów do wystroju elewacji […].       

 

 

Księża katoliccy posługujący w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach na przestrzeni dziejów.

 

 

 

Rok 1912

 

12 maja 1912 roku ksiądz Hase, wikary z parafii w Kołobrzegu, odprawił mszę świętą w tymczasowej kaplicy Hertz Jesu w Greifenbergu, która przez kolejne 20 lat pełniła funkcję pierwszej świątyni rzymskokatolickiej w niemieckim Greifenbergu. Msze święte były odprawiane raz w tygodniu, w każdą niedzielę o godzinie 10.00.

 

Lata 1914–1915

 

W czasach posługi księdza Hase Gryfice zostały przekształcone w wikariat lokalny. Uzyskały wówczas samodzielność w prowadzeniu ksiąg parafialnych i metrykalnych, choć nadal pozostawały pod jurysdykcją parafii w Kołobrzegu.

 

Lata 1915–1917 

 

Ks. Robert Grelich (22 października 1884 – 9 lutego 1945), pierwszy proboszcz kościoła Hertz-Jesu, pełnił swoją posługę w ramach tzw. kuracji, czyli jednostki kościelnej wydzielonej z macierzystej parafii. Kuracja posiadała swoje terytorium, kościół lub kaplicę oraz odrębnego duszpasterza, jednakże nie miała statusu pełnoprawnej parafii, a ks. Grelich nie był proboszczem w ścisłym tego słowa znaczeniu.

 

Kuracja Hertz-Jesu obejmowała trzy powiaty: gryficki, nowogardzki i reski, a w nich aż 159 miejscowości, co wiązało się z ogromem obowiązków duszpasterskich, administracyjnych i biurokratycznych. Ks. Grelich zajmował się między innymi prowadzeniem ksiąg metrykalnych dotyczących chrztów, komunii, ślubów oraz zgonów. Swoją kapłańską posługę zakończył jako emeryt rezydent na Śląsku Opolskim, skąd pochodził, pozostawiając trwały ślad w historii lokalnej wspólnoty.

 

Lata 1917–1920

 

Ks. dr Paweł Michacz (25 maja 1883 – 15 maja 1945) wyróżniał się energią i niezwykłą kreatywnością. To właśnie on zapoczątkował zbiórkę datków na budowę świątyni z prawdziwego zdarzenia. W 1918 roku zorganizował polskie misje święte, które obejmowały specjalne kazania i msze. Do udziału w nich zaprosił jezuitę, Ojca Dominika. Misje te zakończyły się ogromnym sukcesem – tysiące wiernych przybywało, a niektórzy musieli czekać całą noc na spowiedź świętą.

 

W listopadzie 1920 roku ks. Michacz został skierowany na Górny Śląsk, a w Greifenbergu przez kolejne trzy lata pozostawał wakat na stanowisku proboszcza. Jego działalność na zawsze zapisała się w historii lokalnej wspólnoty.

 

Lata 1923–1924 

 

Parafię objął przybyły z Berlina ks. Franz Jantos, o którym wiadomo bardzo niewiele. W niezwykle chaotycznym okresie hiperinflacji brakowało duchownych, co mogło przyczynić się do tego, że inicjatywę modlitewną oraz opiekę nad kaplicą przejęli świeccy polskiego pochodzenia. W tamtym czasie pojawił się pomysł umieszczenia w kaplicy kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Przypuszcza się, że wydarzenie to miało miejsce na przełomie lat 1924–1925, z większym prawdopodobieństwem przypadającym na rok 1925.

 

Lata 1925–1929 

 

Parafię Hertz-Jesu obsługiwał ksiądz Walter Leonards, który dojeżdżał z Trzebiatowa. Były to trudne czasy, a kościół w Gryficach zaczął wyraźnie podupadać. Ksiądz Leonards należał do duchownych aktywnie wspierających politykę narodowego socjalizmu oraz działania Hitlera.

 

Lata 1930–1936 

 

Parafię objął ks. Edmund Wende (15 listopada 1901 – 2 stycznia 1936), któremu przypisuje się przeorganizowanie i usprawnienie systemu zbierania datków na budowę nowej świątyni. W ramach swojej inicjatywy ksiądz Wende produkował widokówki – cegiełki, także w języku polskim, z numerem konta przeznaczonym na budowę kościoła. Była to wówczas niezwykle popularna i skuteczna metoda komunikacji.

 

Dzięki jego działaniom w ciągu dwóch lat udało się zebrać niezbędne środki, co umożliwiło rozpoczęcie budowy. 3 lipca 1932 roku wmurowano kamień węgielny pod świątynię. Istnieją relacje, które wskazują, że ks. Wende pracował fizycznie przy budowie kościoła, razem z polskimi robotnikami sezonowymi. Niestety, nie doczekał ustanowienia pełnej samodzielności gryfickiej parafii, gdyż zmarł nagle 2 stycznia 1936 roku.

 

Jego ostatnią wolą było, aby zostać pochowanym pod podłogą w krypcie budynku, dzięki temu „każden może deptać po nim aż do zmartwychwstania”.

 

Lata 1936–1938 

 

Proboszczem był ks. dr Wilhelm Albs (27 stycznia 1907 – 19 października 1993). Kościół w Greifenbergu stanowił jego pierwszą samodzielną placówkę duszpasterską. Oprócz zarządzania parafią aktywnie angażował się w nauczanie katolickie wśród młodzieży, przekazując im wartości duchowe i wiedzę religijną. Ponadto pełnił funkcję kapelana miejscowego garnizonu wojskowego, wzmacniając morale żołnierzy oraz dbając o ich duchowy rozwój.

 

Rok 1938 

 

Proboszczem został ks. Kurt Fleissner, wyznaczony przez diecezję berlińską na miejsce swojego poprzednika. Niestety, jego posługa trwała zaledwie 7 miesięcy, co nie pozwoliło na dłuższe zaangażowanie w życie parafii.

 

1938–1942 

 

Proboszczem był ks. Karl Bohmer, który pełnił swoją posługę w jednym z najtrudniejszych okresów prześladowań kościoła przez władze III Rzeszy Niemieckiej. Pomimo ciągłych szykan, likwidacji gmin katolickich oraz zamykania parafii, wykazywał niezłomną odwagę i męstwo. Aktywnie angażował się w duszpasterstwo, wspierając wiernych w tych trudnych czasach.

 

Po wybuchu wojny, gdy w powiecie znalazła się znaczna liczba jeńców, ks. Bohmer umacniał ich swoją niezachwianą postawą oraz duchowym wsparciem. Nawet w obliczu intensywnego szpiegostwa i donosicielstwa pozostawał wierny swojej misji, nie poddając się presji władz.

 

Pod koniec 1942 roku został przeniesiony, a właściwie zesłany, do parafii na wyspie Rugia, gdzie kontynuował swoją posługę w równie trudnych warunkach.

 

1942–1945 

 

Był to okres, kiedy proboszczem parafii był ks. Alfred Kurts (17 maja 1909 – 13 listopada 1969). To właśnie za jego kadencji, w 1944 roku, władze kościelne podniosły Gryfice do rangi samodzielnej parafii. Ks. Alfred Kurts został jednocześnie mianowany na niezależnego od Kołobrzegu proboszcza parafii. Tym samym stał się pierwszym i, jak się później okazało, ostatnim niemieckim proboszczem parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa.

 

Wszystkie dokumenty, w tym księgi metrykalne, zostały przekazane z Kołobrzegu do nowo utworzonej parafii. Po ucieczce Niemców z Gryfic i zajęciu miasta przez wojska sowieckie ks. Kurts pozostał na miejscu do 13 września 1945 roku, zapisując się na trwałe w historii lokalnej wspólnoty.

 

Okres „nieczynności” małego kościoła w latach 1945–1977

 

Doraźną posługę pełnił ks. kapelan WP Antoni Nowak w okresie od marca do października 1945 roku. Dzięki bliskości kościoła do Oficerskiej Szkoły Piechoty, która znajdowała się zaledwie po drugiej stronie ulicy, jego działania były szczególnie dostosowane do potrzeb miejscowej społeczności wojskowej.

 

Ks. Antoni Nowak, kapelan WP, pierwszy polski ksiądz, który przybył do Gryfic w czasie tworzenia Szkoły Oficerskiej Piechoty. Na zdjęciu z marszałkiem Michałem Rolą-Żymierskim, Ministrem Obrony Narodowej, podczas promocji pierwszej tury oficerów frontowych. Źródło: Kronika parafii.

Ks. Stanisław Rut TChR pełnił posługę jako proboszcz gryficki od 3 października 1946 roku do 12 października 1952 roku. W październiku 1952 roku został aresztowany przez Urząd Bezpieczeństwa i więziony do lipca 1953 roku. Po odzyskaniu wolności skierowano go do parafii w Pyrzycach.

 

W latach 1957–1969 ponownie objął funkcję proboszcza gryfickiego, a od 1961 roku do 1969 roku pełnił również obowiązki dziekana dekanatu gryfickiego, obejmującego parafie w miejscowościach: Brojce, Gryfice, Karnice, Konarzewo, Płoty, Resko, Sarbia, Świeszewo oraz Trzebiatów.

 

Portret epitafijny ks. Stanisława Ruta, znajdujący się w salce katechetycznej. Źródło: Paweł Szeterlak.

 

Dzięki niemu w 1946 roku do Gryfic przybyły siostry ze Zgromadzenia Misjonarek Świętej Rodziny, pochodzące z Białegostoku. Było to najprawdopodobniej rezultatem jego osobistej znajomości z założycielką zgromadzenia, błogosławioną S. Bolesławą Marią Lament, oraz z siostrami, których działalność poznał podczas swojej sześcioletniej służby w Estonii.

 

Sprowadzone do Gryfic siostry zaangażowały się w pracę w kancelarii parafialnej i pełniły rolę katechetek. Prowadziły Przedszkole CARITAS, organizowały misje, ochronkę oraz kuchnię dla osób potrzebujących. Opiekowały się chorymi i samotnymi, a także aktywnie współtworzyły wspólnoty parafialne.

 

W środku ks. Stanisław Rut w otoczeniu dzieci; po lewej s. Anna Bekker. Źródło: Bożena Łobożewicz.

 

Były to kolejno: s. Bożena Księżak (1946–1947), s. Anna Bekker (1946–1952; 1957–1959), s. Marta Bojanowska (1946–1948), s. Marcelina Baranowska (1947–1955), s. Tekla Milewska (1947–1948), s. Aniela Olszewska (1948–1951), s. Cecylia Chorzewska (1951–1952), s. Tadea Nawrocka (1951–1955), s. Krystyna Rynkowska (1951–1952; 1952–1953 w więzieniu; 1959–1965), s. Teresa Żukierska (1951–1953; 1957–1984), s. Zygmunta Pianowska (1953–1954), s. Teodora Różańska (1954–1957), s. Bonawentura Wysocka (1954–1955), s. Alojza Kocieniewska (1957–1958), s. Dorota Pokusa (1957–1958), s. Hermana Paruch (1958–1959), s. Perpetua Połomska (1959–1979), s. Marta Kurpiewska (1960–1973), s. Modesta Paprota (1962–1967), s. Maria Kulesza (1965–1968), s. Irena Sołowińska (1968–1970), s. Eleonora Szefel (1968–1974), s. Floriana Glińska (1970–1972), s. Sylwana Dawid (1972–1973; 1978–1983), s. Beatrycza Okrasińska (1973–1976), s. Marianna Ogonowska (1973–1974; 1987–1992), s. Leonia Kujawa (1974–1980), s. Kinga Średzińska (1979–1984), s. Celina Piworowicz (1980–1983), s. Rozelina Uszyńska (1983–1986), s. Brygida Karwowska (1983–1987), s. Samuela Halina Grygo (1983–1984; 1992–1993), s. Tamara Jankowiak (1984–1986), s. Krystyna Kosakowska (1984–1995), s. Emilda Słucka (1985–1987), s. Imelda Deptuła (1985–1988; 1991–1996), s. Jolenta Pruszyńska (1986–1989; 1997–2002; 2002–2004), s. Krystyna Karbowska (1986–1993), s. Natalia Żukiewicz (1987–1988), s. Przemysława Wojdak (1987–1991), s. Juliusza Laskowska (1987–1991; 2013–2015), s. Olga Piłat (1988–1992; 2012–...), s. Hanna Lenczewska (1989–1991), s. Anna Rzymska (1990–1991), s. Emiliana Bezrutczyk (1991–1994), s. Zygmunta Błaszczak (1991–2009), s. Róża Naskręt (1992–1995), s. Albina Ławicka (1993–1995), s. Inga Żuber (1993–1995), s. Janina Brzozowa (1993–1996), s. Halina Michniewicz (1994–1996), s. Maria Idzikowska (1994–1999), s. Angela Tabuła (1995–1998), s. Klaudiana Kwilman (1995–1996), s. Urszula Kurhan (1995–1997), s. Kinga Średzińska (1995–1997), s. Patryka Izydorczyk (1996–1997), s. Cypriana Wojdal (1997–2013), s. Wanda Świerzbińska (1997–1998), s. Stanisława Sarnacka (1998–1999), s. Dobromiła Zawistowska (1998–1999), s. Mateusza Szczygielska (1999–2001), s. Dariusza Falkowska (1999–2001), s. Faustyna Ordak (2001–2004), s. Rajmunda Szczepańska (2001–2002), s. Gracjana Guziak (2002–2004), s. Franciszka Buzun (2002–2004), s. Marta Burkułak (2004–2007), s. Leticja Chełstowska (2008–2013), s. Iwona Górka (2009–2011), s. Klara Ćwirko (2013–...), s. Zelia Sztorc (2015–2024), s. Mirka (brak danych).

  

Karta z Kroniki parafialnej prowadzonej przez Siostry Misjonarki Świętej Rodziny. Źródło: Kronika parafii. S. Marcelina Baranowska wraz z Bożeną Łobożewicz, która udostępniła pełny wykaz sióstr z latami ich posługi w Gryficach. Źródło: Kronika parafii.

 

Ks. Bogdan Szczepanowski TChR pełnił funkcję proboszcza, natomiast ks. kan. Henryk Domalewski był proboszczem substytutem, zastępującym ks. Stanisława Ruta w czasie jego nieobecności w latach 1952–1957.

Z innych źródeł możemy się dowiedzieć, że podczas tego okresu miały miejsce pewne roszady. Z dniem 1 października 1954 r. czwartym proboszczem w Gryficach został mianowany ks. kan. Henryk Domalewski. Być może nawet zastąpił on ks. Piotra Kowalówkę TChr, który najprawdopodobniej po aresztowaniu ks. Ruta pełnił też obowiązki w Gryficach.

W takiej sytuacji Ks. Domalewski po trzech latach i trzech miesiącach zakończył posługę w Gryficach i 9 marca  1957 r., decyzją bp. Teodora Benscha

ordynariusza gorzowskiego przeszedł do parafii Macierzyństwa Najświętszej Maryi Panny w pobliskim Trzebiatowie.

Według schematyzmu diecezji szczecińsko-kamieńskiej było tak: ks. Feliks Kwilas TChr (1945-1946), ks. Stanisław Rut TChr (1946-1954), ks. Henryk Domalewski (1954-1957), ks. Stanisław Rut TChr (1957-1969), a po nim Ks. Marian Koniewski TChR (1969-1975). Okres tej wyjątkowo trudnej posługi zakończył Ks. Stanisław Kopystyński, który pełnił funkcję proboszcza parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny od 1 lipca 1975 roku do 1994 roku.

 

Przez 32 lata „mały” kościół pozostawał praktycznie nieczynny, a msze odbywały się jedynie sporadycznie i doraźnie. Dopiero od 1970 roku zaczęto regularnie odprawiać w nim jedną mszę świętą w każdą niedzielę o godzinie 7:00.

 

Ks. dziekan Stanisław Kopystyński podczas odprawiania mszy świętej pogrzebowej, koncelebrowanej w asyście ks. proboszcza Zygmunta Nogi. Źródło: Kronika parafii.

 

 

 

Lata 1977-1993 

 

Ks. kanonik Joachim Feński urodził się 13 lipca 1935 roku w Słupsku, gdzie ukończył szkołę podstawową oraz Niższe Seminarium Duchowne, zdając maturę w 1955 roku. W tym samym roku rozpoczął studia teologiczno-filozoficzne w Paradyżu (Gościkowie), które zakończył w Gorzowie w 1961 roku. Święcenia kapłańskie otrzymał z rąk biskupa Jerzego Stroby w Słupsku.

 

Pracował jako wikary w Babimoście, Chojnie, Białogardzie, Maszewie, Lęborku, Barlinku i Szczecinie Dąbiu. W 1973 roku podjął posługę w Świnoujściu, gdzie pełnił funkcję samodzielnego wikarego. W latach 1974–1977 odbywał specjalistyczne studia duszpastersko-biblijne.

 

W 1977 roku, przełomowym dla Gryfic i Archidiecezji Szczecińsko-Kamieńskiej, przybył do Gryfic, gdzie został mianowany proboszczem parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa, stając się pierwszym oficjalnym polskim proboszczem tej parafii. Duszpasterstwo w Gryficach było dotychczas oparte na parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, której kościół (tzw. „mały”) był podporządkowany.

 

10 sierpnia 1977 roku, wraz z erekcją nowej parafii, ks. Joachim Feński objął stanowisko proboszcza i reaktywował parafię Najświętszego Serca Pana Jezusa przy ulicy Górskiej 8. Przez pierwsze lata prowadził działalność duszpasterską samodzielnie, a od 1981 roku do wspierania jego pracy dołączyli księża wikariusze.

 

Nowa parafia obejmowała północno-zachodnie dzielnice Gryfic oraz pobliskie wsie: Przybiernówko, Grądy, Niekładź, Rzęskowo i Zielin. W 1983 roku, na terenie Rejonowego Szpitala w Gryficach przy ulicy Kościuszki, powstała kaplica, w której posługę pełnił kapelan z parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. Po oddaniu do użytku nowego szpitala przy ulicy Niechorskiej, także tam ustanowiono kaplicę, kontynuując duszpasterską działalność.

 

 

      

Ks. proboszcz Joachim Feński. Źródło: Kronika parafii. Ks. Joachim Feński podczas konsekracji kościoła w Przybiernówku. Źródło: Kronika parafii.

 

 

  

 

Ks. Joachim Feński podczas udzielania sakramentu małżeństwa. Źródło: Aleksandra i Grzegorz Burcza. Tablica pamiątkowa w kościele w Przybiernówku. Źródło: Kronika parafii.

Z inicjatywy ks. Joachima Feńskiego w 1986 roku rozpoczęto budowę kościoła filialnego w Przybiernówku. 24 grudnia 1992 roku, w świeżo otynkowanym kościele pw. Miłosierdzia Bożego, odbyła się pierwsza msza święta – pasterka, którą odprawił ks. Władysław Sąsiadek.

W okresie proboszczowania ks. Joachima Feńskiego zrealizowano wiele ważnych inicjatyw. Przeprowadzono remont kościoła i plebanii, zakupiono oraz zawieszono dzwon. Wprowadzono nowennę do Matki Bożej Nieustającej Pomocy (od 1978 roku), zorganizowano misje święte (w 1982 i 1990 roku) oraz nawiedzenie kopii Cudownego Obrazu Matki Bożej Jasnogórskiej (w 1990 roku). Aktywnie działały grupy parafialne, takie jak Żywy Różaniec, Grupa Synodalna, Rodzina Franciszkańska czy Miłosierni Wobec Najmniejszych. W parafii miały także miejsce wizytacje kanoniczne biskupów: Jana Gałeckiego, Kazimierza Majdańskiego oraz Stanisława Stefanka.

​Ks. kan. Joachim Feński był zafascynowany historią Kościoła na Pomorzu Nadodrzańskim i Bałtyckim. Często korzystał z bibliotek na terenie Niemiec, przeprowadzał wywiady oraz konsultacje z historykami. W archiwach odnajdywał materiały i fotografie dokumentujące minione dziesięciolecia kształtowania duszpasterstwa na ziemiach Pomorza Zachodniego. Napisał i opublikował wiele książek, w tym m.in. „Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu po Reformacji do 1945 r. (przyczynek historyczny)” oraz „Męczennicy Szczecińscy”. W tej ostatniej pracy przedstawił historię oraz heroiczne świadectwa życia bł. ks. prałata Karola Lamperta i innych kapłanów związanych ze Szczecinem.

 

W 1993 roku, ku wielkiemu smutkowi wiernych, którzy cenili jego postawę i zaangażowanie, opuścił gryficką parafię i został skierowany do Bad Windsheim w Niemczech, gdzie przez ponad rok administrował parafią. W 1994 roku powrócił do Polski i objął probostwo w Przecławiu. Po 10 latach pracy przeszedł na kapłańską emeryturę. 

W latach 1994–2001 prowadził lektorat języka niemieckiego w Seminarium Duchownym w Szczecinie, a jednocześnie nieustannie odkrywał nowe obszary historii Kościoła zachodniopomorskiego. Jego pasja, zaangażowanie oraz talent do opowiadania o lokalnej historii inspirowały wielu kapłanów, katechetów i wiernych świeckich do zgłębiania dziejów wiary na Pomorzu Zachodnim.

W 2021 roku ks. Joachim Feński obchodził 60-lecie kapłaństwa, pozostając inspiracją i wzorem dla kolejnych pokoleń.

 

Lata 1993-2007 

 

Ks. kanonik Zygmunt Noga przyszedł na świat 15 stycznia 1932 roku w Zamościu. Wzrastał w domu przepełnionym piękną atmosferą duchową i religijną. Jego rodzice – ojciec Władysław i matka Helena – kształtowali jego osobowość swoim przykładem życia oraz żarliwą modlitwą. W Zamościu ks. Zygmunt ukończył szkołę powszechną, a następnie gimnazjum handlowe, które zakończył małą maturą w 1950 roku. Przez kolejny rok pracował zawodowo. Następnie przeniósł się do Szczecina, gdzie wkrótce zdał „dużą” maturę i zdecydował się na życie kapłańskie. Wstąpił do Wyższego Seminarium Duchownego w Gorzowie. Po formacji duchowo-intelektualnej otrzymał święcenia kapłańskie 20 grudnia 1958 roku w gorzowskiej katedrze z rąk sługi Bożego biskupa Wilhelma Pluty.

 

                           

Ks. Zygmunt Noga podczas udzielania sakramentu małżeństwa.Źródło: Kronika parafii. Ks. Z. Noga (siedzi) i ks. dziekan J. Sosna (stoi) podczas udzielania sakramentu małżeństwa. Źródło: Kronika parafii.

​Tak wspomina ks. Zygmunta Nogę, jego biograf i przyjaciel z czasów pracy w Gryficach dr Antoni Cieśliński: „Początki kapłaństwa ks. Nogi przypadły na trudny okres. Choć nie były to już czasy stalinowskie, to nadal prześladowane były: wiara, Kościół i duchowieństwo. W tych ciężkich dla kapłanów czasach ks. Noga podejmował śmiałe wyzwania przeciwstawiania się ateizmowi wkraczającemu w codzienne życie dzieci, młodzieży, jak i dorosłych”. 

 

Pierwszą parafią młodego wikarego był kościół pw. Świętego Krzyża w Szczecinie, gdzie mieszkała również jego rodzina. W 1962 roku został przeniesiony do parafii św. Jana Chrzciciela w Myśliborzu, gdzie posługiwał do 1964 roku. Dłuższy okres swojej pracy duszpasterskiej spędził na ziemi pyrzyckiej. Jako wikariusz obsługiwał tam kościoły filialne w Laskowie, Rosinach, Kłodzinie oraz w Przelewicach, do których dojeżdżał z kościoła parafialnego w Jesionowie.

23 kwietnia 1973 roku objął funkcję proboszcza nowo utworzonej parafii pw. św. Michała Archanioła w Rosinach. Zasłynął jako znakomity organizator, gospodarz i duchowy ojciec wspólnoty. Przeprowadził remonty kościołów filialnych, w tym m.in. w Gawrdźcu, a w Przelewicach nie tylko odnowił kościół, lecz także wybudował dom katechetyczny. Po 24 latach posługi na ziemi pyrzyckiej, 15 lipca 1988 roku został przeniesiony do parafii pw. Wniebowzięcia NMP w Węgorzynie, gdzie pełnił funkcję proboszcza przez kolejne pięć lat.

15 lipca 1993 r. ks. Noga trafił do Gryfic. Oddajmy ponownie głos dr. Antoniemu Cieślińskiemu: „Od pierwszych dni pobytu w Gryficach ks. Z. Noga dał się poznać jako kapłan o wielkim i przychylnym parafianom sercu. Był niezwykle pracowity i pełen inicjatyw. Pierwszym przedsięwzięciem była budowa groty Matki Bożej z Lourdes jako wyraz wdzięczności za odzyskaną wolność po 1989 roku.

   

Ks. Z. Noga (w środku) podczas swojego Jubileuszu 50-lecia kapłaństwa. Źródło: Kronika parafii.

Ks. Zygmunt zaznaczył swoją pracę, upiększając parafialną świątynię, odrestaurowując sale katechetyczne, dokańczając prace przy budowie kościoła filialnego w Przybiernówku. Był prawdziwym ojcem w tworzeniu trwałych więzów wspólnoty. Utworzył i opiekował się oddziałem Akcji Katolickiej, umożliwił funkcjonowanie oddziału «Civitas Christiana», z którego członkami rokrocznie uczestniczył w pielgrzymkach do sanktuariów maryjnych. Dzięki wrażliwemu sercu ks. Z. Nogi powstała świetlica, w której dzieci z rodzin potrzebujących opieki mogły godnie spędzać czas pozalekcyjny”.

W dowód zasług dla archidiecezji arcybiskup Marian Przykucki mianował w 1998 roku księdza proboszcza Zygmunta Nogę kanonikiem honorowym Kapituły Kolegiackiej w Stargardzie. Na zasłużoną emeryturę odszedł 26 sierpnia 2007 roku, wyjeżdżając do parafii Najświętszego Zbawiciela w Szczecinie. 6 marca 2012 roku w późnych godzinach wieczornych, po długiej chorobie, zaopatrzony sakramentami świętymi, ksiądz Zygmunt Noga odszedł do domu Ojca.

Kiedy chce się oddać wielkość kapłaństwa świętej pamięci księdza kanonika Zygmunta Nogi, przychodzi na myśl jedno słowo – autorytet. Niezwykłość jego człowieczeństwa i kapłaństwa polegała na tym, że miał ogromnie wrażliwe i czułe serce dla każdego, bez wyjątku, człowieka. Gdy opuszczał Gryfice po 14-letniej posłudze duszpasterskiej i uroczystościach 50-lecia kapłaństwa, żegnały go rzesze wiernych, a „Gazeta Gryficka” pisała: „Parafianie z Gryfic w księdzu kanoniku zawsze widzieli dobrego człowieka, dobrego proboszcza i gospodarza, bo jeśli trzeba było i zdrowie dopisywało, sam brał kosę do ręki i trawę przed kościołem kosił. Idąc za inicjatywą wiernych, razem z nimi wybudował Grotę Matki Boskiej Fatimskiej, gdzie 19 sierpnia 2007 roku odprawił pożegnalną Mszę świętą. Był i jest wspaniałym ojcem duchowym dla księży i nas ludzi z naszymi problemami. Zawsze życzliwy i zawsze dostępny niezależnie od pory dnia i nocy. Bo czasem i w nocy pukano po kromkę chleba, której nigdy nikomu nie odmówił, jak również nie zasłaniał się brakiem czasu, kiedy jakaś zbłąkana owieczka chciała uklęknąć przy konfesjonale”.

W dniu 9 marca 2012 roku doczesne szczątki świętej pamięci księdza Zygmunta Nogi, po Mszy świętej pogrzebowej pod przewodnictwem Arcybiskupa Metropolity Andrzeja Dzięgi, zostały złożone w kapłańskim grobowcu na Cmentarzu Centralnym w Szczecinie.

Lata 2007–2021

Ksiądz kanonik mgr Ireneusz Pastryk urodził się 29 sierpnia 1957 roku w Baczysławiu. W latach 1976–1978, jako alumn seminarium duchownego, pełnił służbę wojskową w Bartoszycach. Choć Polska w tamtym czasie chlubiła się tzw. „prozachodnią” Dekadą Gierka, nadal trwała budowa ustroju komunistycznego. Do tych osławionych Bartoszyc, nazywanych „największym seminarium duchownym w Polsce”, dziesięć lat wcześniej skierowano błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszkę.

         

Ks. I. Pastryk podczas wywiadu w gryfickim radiu Plus. Źródło: Kronika parafii. Ks. proboszcz Ireneusz Pastryk podczas posługi Mszy Świętej. Źródło: Kronika parafii. 

​Nie była to typowa jednostka wojskowa. Przeznaczono ją wyłącznie dla seminarzystów i nadano jej status specjalnej, której celem było nie tylko złamanie przyszłych księży, ale także ateizacja całej Polski. W takim miejscu znalazł się alumn Ireneusz Pastryk. Podczas służby wojskowej zarówno on, jak i jego współbracia – kandydaci do kapłaństwa – byli szykanowani na różne sposoby. Zmuszano ich do wykonywania ciężkich i często bezsensownych prac fizycznych, a przede wszystkim uniemożliwiano praktykowanie religii. Przełożeni wielokrotnie znęcali się nad nimi fizycznie i psychicznie, próbując nakłonić ich do porzucenia seminariów, a nawet do przejścia na stronę komunistów. Starano się zrobić wszystko, aby pozbawić ich powołania, szukając słabych stron i podatnych punktów wśród kleryków. W trakcie tych dwóch lat służby, która miała niewiele wspólnego z przeszkoleniem wojskowym, prowadzano ich m.in. do restauracji i podstawiano kobiety, aby ich uwodziły.

Nie wszyscy klerycy wyszli z tej „służby” zwycięsko. Niektórzy ulegli presji i stali się tajnymi współpracownikami. Dzięki Bożej opatrzności większość jednak pozostała wierna swojemu powołaniu i wytrwała na drodze do przyjęcia sakramentu kapłaństwa.

Ksiądz mgr Ireneusz Pastryk w latach 1989–1999 pełnił funkcję proboszcza w Niechorzu. Z jego inicjatywy, w lipcu 1991 roku rozpoczęto budowę kościoła filialnego w Pogorzelicy, który został poświęcony 3 czerwca 1995 roku. W lipcu 1994 roku rozpoczęto także budowę kościoła filialnego w Lędzinie, a świątynia ta została poświęcona 4 czerwca 1995 roku. Oba kościoły poświęcił ówczesny sufragan Diecezji, ksiądz biskup Stanisław Stefanek.

Ksiądz Ireneusz Pastryk, wspólnie z panią architekt Haliną Rutyną, przygotował projekt budowy nowego kościoła w Niechorzu. W Kronice Parafialnej pod datą 23 września 1998 roku zapisano: „Zaczynamy budowę nowego kościoła w Niechorzu, niestety, od zburzenia starej kaplicy”. Życie liturgiczne zostało przeniesione do kaplicy tymczasowej, którą uzyskano poprzez adaptację budynku gospodarczego dotychczas użytkowanego przez Parafię.

26 sierpnia 1999 roku nowy Metropolita Szczecińsko-Kamieński, ksiądz arcybiskup Zygmunt Kamiński, powierzył księdzu Ireneuszowi Pastrykowi funkcje proboszcza, dziekana i kustosza Sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej w Szczecinie. Świątynia, w której rozpoczął swoją posługę, była szczególna, gdyż powstała jako wotum za uratowanie życia Jana Pawła II.

Ksiądz Ireneusz zainicjował swoją pracę od naprawy przeciekającego dachu Sanktuarium oraz zadbał o pokrycie dachowe wznoszonego kościoła. Jako kustosz koncentrował się na upiększaniu i wyposażaniu świątyni. W 2000 roku nabył między innymi nowe witraże i ławki, a schody wejściowe obłożono płytkami. Podjął też decyzję o zburzeniu kaplicy św. Kazimierza wraz z tymczasową plebanią, co umożliwiło dalszą budowę świątyni o powierzchni 1400 m². Z powodu braku miejsca zamieszkania ksiądz Pastryk zdecydował się na życie w baraku zlokalizowanym obok księgarni parafialnej.

13 października 2000 roku odbyło się poświęcenie tablicy oraz kamienia węgielnego, który został przywieziony z Ziemi Świętej. „Niewątpliwie Jubileuszowy Rok Chrześcijaństwa był przełomowy w dziejach naszego Sanktuarium, przyczyniając się do jego rozwoju, zwłaszcza że był to jedyny na prawobrzeżu kościół stacyjny, wyznaczony przez naszego Arcypasterza” – wspominał ksiądz Ireneusz Pastryk.

W innym miejscu ksiądz kustosz Sanktuarium „Słonecznej Królowej” podkreślił: „W Szczecinie tryumfuje, jako pierwsza, figura Matki Bożej Fatimskiej, którą osobiście na miejscu koronował Ojciec Święty Jan Paweł II prawie 15 lat temu. Natomiast figura Pani Fatimskiej z Krzeptówek w Zakopanem była przewieziona później, bo dopiero w październiku 1987 roku do Watykanu, gdzie Papież dokonał koronacji. Niektórzy mówią, że to zbieg okoliczności, ale u Pana Boga nic nie dzieje się przypadkowo. Sanktuarium Niepokalanego Serca Maryi wyznacza kierunek pobożności naszej parafii, a nawet całej diecezji. Ma ono wywierać wpływ także na Skandynawię, skąd przyjeżdża coraz więcej pielgrzymów, zatrzymując się w Domu Pielgrzyma. Musimy poprawnie odczytać znak, jaki nam daje Bogurodzica”.

„Jest to miejsce cudów!” – stwierdził ksiądz dziekan. – „Zwykle jest tak, że przez dziesiątki, a nawet setki lat ludzie czczą dany obraz czy figurę religijną, którą z czasem koronuje na wniosek Episkopatu papież. Na naszym osiedlu wszystko odbyło się odwrotnie: najpierw Jan Paweł II dokonał koronacji figury Matki Bożej Fatimskiej, a potem ten kult zaczął rozwijać się coraz bardziej. To jest pierwszy cud. Następnych doznali sami modlący się tutaj, co jest dokumentowane w naszych księgach podziękowań. Między innymi pewien mężczyzna odzyskał wzrok, a młody nasz parafianin wskutek braku odporności organizmu był – według diagnozy lekarskiej – skazany na nieuchronną śmierć; dzięki modlitwom jego rodziców przed Figurą ‘Słonecznej Królowej’ został uzdrowiony. W Sanktuarium jest już dziewięć tablic z zawieszonymi wotami od tych, którzy doznali różnych łask od Maryi – Cierpliwej Matki każdego z nas”.
     

Ks. I. Pastryk, Burmistrz A. Szczygieł, Przewodniczący Rady Miejskiej S. Błysz, Wicestarosta gryficki J. Zdancewicz i ks. dziekan J. Sosna wychodzą z nowego cmentarza komunalnego w Gryficach. Źródło: Kronika parafii.  Podziękowania od dzieci komunijnych. Źródło: Kronika parafii.

Po ośmiu latach posługi w Sanktuarium Pani Fatimskiej Słonecznej Królowej, jednej z najbardziej rozpoznawalnych świątyń prawobrzeżnego Szczecina, ksiądz Ireneusz Pastryk został ponownie przeniesiony na Wybrzeże Gryfickie. 25 sierpnia 2007 roku przybył do Gryfic, gdzie od razu zyskał sympatię wiernych i rozpoczął działania na rzecz ożywienia życia parafii.

Podczas jego posługi miały miejsce wydarzenia o dużej wadze. Już w maju 2012 roku odbyły się Dni Młodych w Gryficach – spotkanie lokalnych organizatorów i wolontariuszy, którego gospodarzem był ksiądz Ireneusz. W 2015 roku świętowano 100-lecie erygowania pierwszej w powiecie parafii katolickiej na bazie kościoła pw. Najsłodszego Serca Pana Jezusa.

Jako proboszcz ksiądz Ireneusz doprowadził do uporządkowania terenu wokół kościoła i plebanii, a także do powstania parkingu przykościelnego. Za jego kadencji dokonano kolejnego remontu plebanii oraz renowacji kościoła, w tym zabytkowych witraży. Odnowiono dach świątyni, zakupiono nowe organy i wzbogacono Grotę Maryi.

11 lutego 2017 roku ksiądz Ireneusz Pastryk, między innymi w uznaniu niezłomności wykazanej podczas służby wojskowej w Bartoszycach, został uhonorowany przez ministra Obrony Narodowej Antoniego Macierewicza oraz biskupa polowego Józefa Guzdka patentem oficerskim. W dokumencie zapisano: „Stwierdzam, że ks. Ireneusz Pastryk s. Stanisława wykazawszy zalety właściwe powołaniu oficera oraz zdolności do spełniania obowiązków nadanego stopnia oficerskiego i gotowości poświęcenia wszystkiego KU DOBRU I CHWALE OJCZYZNY, z dniem 19 stycznia 2017 r. uzyskał stopień porucznika. – Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej Andrzej Duda”.

Ksiądz Ireneusz nieustannie kontynuował dzieło swoich poprzedników, skupiając życie religijne wokół parafii. Inicjował i utrzymywał funkcjonowanie wielu aktywności oraz grup, takich jak Odnowa w Duchu Świętym, Rodzina Radia Maryja, Koło Liturgiczne Służby Ołtarza, Wojownicy Maryi czy Civitas Christiana. Potrafił zintegrować jak nikt inny środowiska emerytów, inwalidów, rencistów, osoby wykluczone oraz służby mundurowe, zwłaszcza funkcjonariuszy Straży Pożarnej.

Po 14 latach wytężonej pracy i posługi kapłańskiej w 2021 roku został skierowany na urlop zdrowotny. W kwietniu 2022 roku objął funkcję proboszcza w parafii Świętej Trójcy w Chwarstnicy koło Gryfina.

Od 2021 roku do dziś 

 

Ksiądz Prałat, dr Andrzej Steckiewicz urodził się 15 października 1954 roku w Grodnie (ZSRR). W październiku 1956 roku, wraz z rodzicami i rodzeństwem, przeniósł się do Barlinka, leżącego w granicach obecnego województwa zachodniopomorskiego. W 1969 roku ukończył szkołę podstawową, a w 1975 roku szkołę średnią. W tym samym roku rozpoczął naukę w Wyższym Seminarium Duchownym Diecezji Szczecińskiej w Paradyżu. Po odzyskaniu wolności wywalczonej przez NSZZ „Solidarność”, w wyjątkowo trudnym roku 1981 – roku wprowadzenia stanu wojennego – ukończył seminarium i przyjął święcenia kapłańskie.

Od 1976 do 1981 roku, podczas studiów seminaryjnych, kształcił się na Katolickim Uniwersytecie w Lublinie.

Ks. Andrzej Steckiewicz z bratem bliźniakiem ks. Jerzym Steckiewiczem podczas poświęcenia ikony Matki Bożej Kaliningradzkiej przez Ojca Świętego Jana Pawła II w Watykanie, 22 lipca 2004 r. Źródło: ks. Andrzej Steckiewicz.

 

Od 1981 do 1986 roku ks. Andrzej Steckiewicz studiował na Akademii Teologii Katolickiej w Instytucie Teologii Małżeństwa i Rodziny w Warszawie. W 1996 roku obronił pracę doktorską na tej samej uczelni, zatytułowaną: „Pokoleniowa transmisja postaw rodzicielskich – studium etyczno–pastoralne”. 

Współtworzył Wspólnotę „Wiara i Światło” w Szczecinie oraz fundację domu rekolekcyjno-wypoczynkowego w Łysogórkach, służącą wspólnotom oraz grupom dzieci i młodzieży z niepełnosprawnością intelektualną. Od 1984 roku pełnił funkcję duszpasterza Ludzi Pracy oraz kapelana „Solidarności”. W 1988 roku uczestniczył w strajku w Porcie Szczecińskim. 

Ks. Andrzej rozpoczął posługę w 1981 roku jako wikariusz w parafii rzymskokatolickiej w Kamieniu Pomorskim. Trzy lata później został przeniesiony do Kurii Biskupiej, gdzie w latach 1983–1987 pełnił obowiązki notariusza do Spraw Gospodarczych. W tym czasie również zaangażował się w budowę Wyższego Seminarium Duchownego w Szczecinie.

Pierwsze probostwo objął w 1987 roku w parafii Bożego Ciała w Szczecinie. W latach 1989–1992 był prefektem i wykładowcą w Wyższym Seminarium Duchownym w Szczecinie, a w latach 1992–1994 Dyrektorem Domu Rekolekcyjnego w Szczecinie.

W 1994 roku, w trudnym czasie inwazji Rosji na Czeczenię, został oddelegowany do pracy w Moskiewskim Wyższym Seminarium Duchownym oraz w St. Petersburgu jako prefekt, administrator i wykładowca. Ponadto, od 1994 do 2005 roku, pełnił funkcję korespondenta zagranicznego Katolickiej Agencji Informacyjnej (KAI).

W latach 1998–2008 pełnił rolę Wikariusza Generalnego Archidiecezji Matki Bożej w Moskwie. Jednocześnie był Dziekanem Dekanatu Moskwa–Południe.

W 1997 roku zorganizował peregrynację figury Matki Bożej Fatimskiej po północnej części europejskiej Federacji Rosyjskiej, a w kolejnym roku peregrynację relikwii św. Teresy od Dzieciątka Jezus. Podczas pobytu w Rosji intensywnie pracował nad odzyskiwaniem świątyń i budynków sakralnych w tym postkomunistycznym kraju. Wśród jego zasług znalazły się remont generalny budynku Wyższego Seminarium Duchownego w St. Petersburgu, odbudowa konkatedry Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w St. Petersburgu oraz odbudowa Katedry Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Moskwie.

W kolejnych latach budował Kurię Biskupią oraz Dom Parafialny w Moskwie, odbudowywał kościoły w Pietrozawodzku i Twerze, a także nadzorował budowy i remonty w archidiecezji Matki Bożej w Moskwie. Łączył pracę w „terenie” z wykładami w Wyższej Szkole Duchownej w St. Petersburgu, Kolegium Teologicznym w Moskwie oraz z organizowaniem i uczestnictwem w licznych konferencjach na terenie Federacji Rosyjskiej. W 1998 roku stworzył od podstaw Duszpasterstwo Rodzin w archidiecezji oraz „Centrum Rodziny” w Moskwie.

W 2008 roku został Członkiem Towarzystwa Uniwersyteckiego „Fides et Ratio” na Uniwersytecie Stefana Kardynała Wyszyńskiego w Warszawie. W tym czasie zajmował się organizacją konferencji naukowych i kongresów międzynarodowych oraz uczestniczył w Watykańskich Kongresach Rodzin.

W 2009 roku został skierowany do Białorusi, gdzie zorganizował i poprowadził peregrynację Obrazu Jezusa Miłosiernego oraz relikwii bł. ks. Michała Sopoćki w archidiecezji Mińsko-Mohylewskiej. W Mińsku objął obowiązki w Kurii Biskupiej, odpowiadając za formację młodych kapłanów oraz remonty, odbudowę i budowę kościołów i budynków parafialnych.

W 2016 roku wybudował kościół pw. Matki Bożej Budsławskiej w Mińsku oraz zaadaptował byłą kaplicę na Centrum Rodziny w Mińsku. W tym okresie jednocześnie wykładał w Wyższym Seminarium Duchownym w Pińsku oraz w St. Petersburgu.

W 2012 roku został mianowany Wikariuszem Generalnym, a od 2014 Wikariuszem Biskupim Archidiecezji Mińsko-Mohylewskiej. Pełnił tę funkcję do 2021 roku, kiedy to został poproszony o powrót do Polski i skierowany bezpośrednio do Gryfic.

 

    

Ks. Andrzej Steckiewicz i ks. mitrat Andrzej Demczuk, proboszcz parafii prawosławnej pod wezwaniem Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny w Gryficach, podczas wywiadu dla SuperPortal24. Źródło: SuperPortal24.

Ks. Andrzej Steckiewicz odprawia Mszę Świętą z udziałem posługujących Przemysława Mordyla i Łukasza Wieczorka, członków Wspólnoty Wojowników Maryi. Źródło: Kronika parafii.

 

Od 25 lutego 2021 roku ksiądz Andrzej Steckiewicz pełnił funkcję proboszcza parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa, nazywanej „małą parafią” w Gryficach. Z wielkim zaangażowaniem i troską wypełniał swoją posługę kapłańską. Jednym z pierwszych wyzwań, które podjął, był remont wnętrza kościoła oraz instalacja nowoczesnego oświetlenia.

 

Nie zrywając kontaktów ze swoimi wcześniejszymi powołaniami, prowadził wykłady w Wyższym Seminarium Duchownym w Sankt Petersburgu, w większości w formie zdalnej.

 

Z pasją i niespożytą energią, podobnie jak jego poprzednicy, troszczył się o rozwój parafii oraz sprawował opiekę nad grupami religijnymi działającymi na jej terenie. Współorganizował konferencję naukową poświęconą życiu Siostry Krystyny Rynkowskiej oraz księdza Stanisława Ruta – niezłomnych duszpasterzy, więzionych i prześladowanych przez władze komunistyczne w Gryficach. Dla uczczenia ich pamięci w kościele zamontowano tablicę pamiątkową poświęconą Siostrze Krystynie, a wyremontowanej salce katechetycznej nadano jej imię.

 

Ksiądz Andrzej zorganizował również sympozjum naukowe o błogosławionym Stefanie kardynale Wyszyńskim, patronie naszych czasów oraz pielgrzymkę jego śladami. Uczestniczył razem z wiernymi w uroczystościach odbywających się w pierwszym Sanktuarium Kardynała Wyszyńskiego w Kobylance.

 

 

Z jego inicjatywy odbyły się liczne wystawy, w tym wystawa biograficzna dotycząca kardynała Wyszyńskiego przed kościołem, wystawa „Rzezi Wołyńskiej” na placu przykościelnym, wystawa medali i odznaczeń państwowych z okazji Narodowego Święta Niepodległości (w tym Orderu Orła Białego, Orderu Wojennego Virtuti Militari oraz wielu innych), a także wystawa białej broni związanej z historią Rzeczpospolitej, która miała miejsce w salce księdza Wende.

 

Droga Krzyżowa ulicami Gryfic (z mikrofonem ks. Andrzej Steckiewicz). Źródło: Kronika parafii.

 

​Ksiądz proboszcz, którego praca i służba opierały się na rozległych kontaktach międzynarodowych, nie ograniczał się wyłącznie do problemów swojej parafii. Brał udział w zagranicznych konferencjach naukowych, sympozjach i spotkaniach, w tym w wydarzeniach poświęconych sprawom wychowania i obrony życia, takich jak konferencja w Nowogródku na Białorusi. Publikował artykuły i książki, m.in.: Wychowanie w rodzinie chrześcijańskiej (Sankt Petersburg, 1997), Wychowywać z miłością (Mińsk, 2020), oraz L’immagine di Gesù misericordioso in Bielorussia negli anni 1956-1986 (Rzym, 2021).

 

W 2024 roku, z okazji 900-lecia pomorskiej misji św. Ottona z Bambergu, zorganizował konferencję naukową oraz pielgrzymkę autokarową do miejsc związanych z obecnością św. Ottona. W tym samym roku, w 40. rocznicę zamordowania błogosławionego księdza Jerzego Popiełuszki, zorganizował sympozjum zatytułowane Ksiądz Jerzy Popiełuszko, patron współczesnej wolności.

 

W czerwcu 2025 roku zaplanowano wydanie jego książki Kult Jezusa Miłosiernego w Białorusi. Publikacja ta opisuje trzydziestoletni okres pobytu obrazu „Jezu Ufam Tobie”, namalowanego przez Eugeniusza Kazimirowskiego (oryginału wileńskiego), w zamkniętym przez władze komunistyczne kościele w Nowej Rudzie koło Grodna.

 

CIVITAS CHRISTIANA – KIM JESTEŚMY, SKĄD PRZYCHODZIMY, DOKĄD ZMIERZAMY? 

Czym jest Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana?

 

Katolickie Stowarzyszenie Civitas Christiana to ogólnopolska organizacja zrzeszająca katolików świeckich. Działa w służbie misji Kościoła, opierając swoje działania na wartościach i zasadach katolickiej nauki społecznej. Organizacja przyjęła swoją obecną nazwę oraz struktury w 1993 roku, choć faktycznie jest kontynuacją działalności stowarzyszenia PAX, założonego w 1947 roku przez Bolesława Piaseckiego.

 

Stowarzyszenie PAX, działające w Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (PRL), również zrzeszało katolików, jednak skupiało jedynie osoby deklarujące współpracę z władzami komunistycznymi. Poprzez PAX władze PRL dążyły do podporządkowania Kościoła katolickiego swoim interesom.

 

Po śmierci Stalina i uwolnieniu Prymasa Stefana Wyszyńskiego w 1956 roku PAX zmienił swoje podejście na bardziej kompromisowe. Rozpoczęto współpracę z byłymi żołnierzami Armii Krajowej, a dzięki rozwiniętej działalności ekonomiczno-kulturalnej, takiej jak zaplecze gospodarcze INCO-VERITAS i Instytut Wydawniczy PAX, stowarzyszenie stało się miejscem zatrudnienia dla byłych żołnierzy podziemia niepodległościowego oraz osób prześladowanych przez władze. Instytut Wydawniczy PAX publikował m.in. „Tygodnik Powszechny”, „Słowo Powszechne” i „Zorzę”.

 

   

„Słowo Powszechne” – dziennik stowarzyszenia PAX. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Wielu ludzi Kościoła krytykowało PAX za swoiste romansowanie z komunistami. Tej postawy nie da się ocenić jednoznacznie. Można przyjąć, że zachowanie stowarzyszenia było racjonalne. PAX, zgodnie z deklaracjami swojego przewodniczącego i założyciela, dążył do podmiotowości katolików w socjalistycznej Polsce. Był to ewenement i wyłom w krajach pod sowiecką dyktaturą.

W przyszłości Bolesław Piasecki marzył o stworzeniu własnej partii politycznej, która mogłaby współrządzić Polską. Za swoje marzenia zapłacił jednak wysoką cenę. Gdy po zmianie władzy z bierutowskiej na gomułkowską stowarzyszenie coraz wyraźniej odchodziło od współpracy z komunistami, w 1957 roku „nieznani sprawcy” porwali, torturowali i w makabryczny sposób zamordowali 16-letniego syna przewodniczącego PAX-u.

 

Bolesław Piasecki – pierwszy przewodniczący stowarzyszenia PAX. Źródło: IPN.

 

W 1977 roku schorowanego Bolesława Piaseckiego (który zmarł 1 stycznia 1979 roku) zastąpił na stanowisku przewodniczącego Ryszard Reiff – zesłaniec syberyjski, poseł na Sejm oraz pierwszy przewodniczący reaktywowanego w 1989 roku Związku Sybiraków. W okresie jego przewodnictwa PAX, od 1980 roku, wspierał NSZZ „Solidarność”. Po transformacji ustrojowej w latach 1989–1991 liderzy stowarzyszenia kontynuowali działalność w ramach Polskiego Forum Chrześcijańsko-Demokratycznego, jednak w 1991 roku całkowicie zawieszono działalność polityczną.

 

Losy Bolesława Piaseckiego, postaci charyzmatycznej, układały się w sposób przedziwny. Jako gorliwy katolik wierzył w dobre intencje ówczesnych komunistów, którzy zwalczali Prymasa Stefana Wyszyńskiego – i sam osobiście krytykował Prymasa. Paradoksalnie, w późniejszych latach Civitas Christiana, będące następcą PAX-u, obrało Prymasa Tysiąclecia za swojego patrona.

 

W wyniku krytycznej autorefleksji nad historią Stowarzyszenia PAX oraz pokoleniowej transformacji powołano Stowarzyszenie „Civitas Christiana”. Organizacja ta powstała dokładnie 28 maja 1993 roku, a jej przewodniczącym został Ziemowit Gawski, który pełnił tę funkcję do 2013 roku. Ziemowit Gawski, wcześniej działacz PAX-u, poseł na Sejm (1989–1991), był także współtwórcą Stronnictwa Demokracji Polskiej, którego struktury istniały m.in. w Gryficach.

 

Ziemowit Gawski. Źródło: „Przewodnik Katolicki”.

 

W dniu 14 kwietnia 1997 roku Civitas Christiana uznano dekretem Prymasa Polski, kardynała Józefa Glempa, za organizację katolicką. Wówczas przyjęto nazwę Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana”. Od tego momentu stowarzyszenie stało się częścią wspólnoty Kościoła, koncentrując się na promocji wartości katolicko-społecznych w Polsce. W latach 1998–2013 wydawano biuletyn Nasz Głos – Miesięcznik Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana, a od 2014 roku rozpoczęto publikację pod zmienionym tytułem – Civitas Christiana.

 

 

Okładki kwartalnika „Civitas Christiana”. Źródło: Grzegorz Burcza.

 

Katolickie Stowarzyszenie „Civitas Christiana” skupia swoją działalność na trzech kluczowych obszarach: biznesowo-edukacyjnym, publicystycznym i charytatywnym.

 

Biznesowo-edukacyjny: Choć stowarzyszenie nie prowadzi bezpośredniej działalności gospodarczej, jego stabilność finansową zapewnia Grupa INCO S.A. – firma w pełni oparta na polskim kapitale. W jej portfolio znajdują się znane i cenione marki, takie jak chemia gospodarcza Ludwik, pasty do obuwia Buwi oraz nawozy ogrodnicze Florovit.

 

Publicystyczny: „Civitas Christiana” od lat angażuje się w działalność wydawniczą, publikując książki o tematyce religijnej, które zdobywają uznanie w ogólnopolskich konkursach. Aktualnie stowarzyszenie wydaje kwartalnik „Civitas Christiana”, a także prowadzi inne media własne, w tym podcasty i filmy. Ich celem jest ewangelizacja świeckich oraz promowanie życia społecznego opartego na zasadach Katolickiej Nauki Społecznej.

Zaproszenie na wykład ks. W. Chrostowskiego z okazji 70-lecia wydawnictwa PAX. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Charytatywny: Stowarzyszenie aktywnie działa również na polu charytatywnym, organizując liczne inicjatywy, takie jak Ogólnopolski Konkurs Wiedzy Biblijnej dla uczniów szkół ponadpodstawowych, coroczny Festiwal Katolickiej Nauki Społecznej, a także szkolenia i warsztaty w diecezjach dla nauczycieli i katechetów poświęcone bł. Stefanowi Wyszyńskiemu.

 

Jednym z najważniejszych aspektów tej działalności jest mecenat – nagradzanie zasłużonych osób i instytucji. Szczególne miejsce zajmuje najstarsza nagroda niepaństwowa, ustanowiona w 1947 roku, której patronem jest Włodzimierz Pietrzak – wrażliwy poeta, niezłomny patriota i uczestnik powstania warszawskiego. Nagroda ta promuje współczesne autorytety, podkreślając ich wyjątkowe zasługi.

 

Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

Skąd pochodzi nazwa „Civitas Christiana”?

Łacińskie wyrażenie Civitas Christiana oznacza „społeczność chrześcijańską”, czyli wspólnotę zorganizowaną w imię Boże. Odnosi się ono do trzech fundamentalnych podmiotów życia publicznego: jednostki jako obywatela, społeczeństwa i narodu jako wspólnoty ludzkiej oraz państwa.

Terminy te mają swoje konkretne znaczenia: Civis – obywatel, Civitas – wspólnota, Christiana – chrześcijańska. W tym kontekście Civitas Christiana podkreśla obowiązek aktywnego uczestnictwa w budowaniu ładu społecznego w Ojczyźnie, zgodnie z chrześcijańską wizją państwa.

Logo Katolickiego Stowarzyszenia „Civitas Christiana” również ma głęboką symbolikę. Przedstawia stylizowany fragment siedemnastej kwatery Drzwi Gnieźnieńskich, który ukazuje uroczyste przenoszenie szczątków św. Wojciecha, męczennika, na miejsce pochówku. To wydarzenie symbolizuje duchowe – chrześcijańskie – fundamenty polskiego państwa.

     

Kwatera Drzwi Gnieźnieńskich – przedstawiająca scenę z życia św. Wojciecha. Źródło: Wikipedia.

Złożenie relikwii św. Wojciecha w Katedrze Gnieźnieńskiej zapoczątkowało suwerenne dzieje państwa polskiego oraz organizacji kościelnej w Polsce, a także odegrało istotną rolę w kształtowaniu się Narodu polskiego.

 

Działalność Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana w Gryficach oraz powrót kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do polskich Gryfic – jako najważniejsze wydarzenie w powojennej historii społecznej kościoła pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa

 

Założycielami Gryfickiego Oddziału Civitas Christiana byli liderzy lokalnego PAX-u: panowie Gromadecki, Zawadzki, Jordan i Taperek oraz panie Gajdziejewska i Paradowska. Pierwszym przewodniczącym został wybrany Stanisław Taperek.

 

Stanisław Taperek – pierwszy przewodniczący PAX/Civitas Christiana w Gryficach. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

17 listopada 1977 roku założyciele ogłosili oficjalne rozpoczęcie działalności Klubu Katolickiego Stowarzyszenia PAX, który funkcjonował do momentu wprowadzenia stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku. W 1982 roku Zarząd Główny Stowarzyszenia PAX wykupił budynek przy ul. Kościuszki 6, gdzie przeniesiono siedzibę stowarzyszenia. Miejsce to pełniło funkcję reprezentacyjną, umożliwiając organizowanie spotkań ze znanymi osobistościami, a także stanowiło bazę wypadową dla pielgrzymek na Jasną Górę i do Matki Bożej Reskiej.

 

W latach działalności rozwijano współpracę z Gryfickim Domem Kultury, Biblioteką oraz redakcjami lokalnych mediów. Stowarzyszenie współtworzyło oprawę uroczystości patriotycznych i świąt narodowych. Dzięki zaangażowaniu członków PAX-u, do wielu domów w Gryficach docierała prasa stowarzyszenia, w tym „Słowo Powszechne” oraz tygodnik „Zorza”. Były to wartościowe źródła informacji, komentarzy do Ewangelii oraz rebusów o tematyce religijnej.

 

Strona tytułowa „Rodzinnego Tygodnika Katolików” – pieczołowicie przechowywana w domu rodzinnym państwa Burczy. Fot. J. Omelańska. Źródło: Grzegorz Burcza.

 

Gryfickie PAX organizowało liczne spotkania okolicznościowe, odczyty i sesje naukowe, takie jak „Miasto Gryfice – 730 lat” czy „Polskie 50 lat Ziemi Gryfickiej”. Nie ma dostępnych informacji o współpracy z kościołami dekanatu w tym okresie, choć możliwe, że takowa istniała, lecz brak na ten temat zapisów w materiałach źródłowych. Ożywienie współpracy z Kościołem nastąpiło dopiero po przemianowaniu PAX-u na Civitas Christiana.

 

W latach 80-tych członkowie stowarzyszenia zaangażowali się w działalność polityczną. Stanisław Taperek, przewodniczący oddziału, startował w wyborach do Rady Miejskiej i został wybrany radnym.

 

W 1993 roku, po przemianach ustrojowych, powołano do życia Stowarzyszenie Katolickie „Civitas Christiana”, otwierając nowy rozdział działalności misyjnej dla grupy świeckich katolików.

 

 

Przewodniczący Stanisław Taperek wita gości podczas spotkania opłatkowego w siedzibie Civitas Christiana (lata 90.). Źródło: Kronika parafii.

 

Proboszczem parafii pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa w Gryficach został ks. Zygmunt Noga, który szybko nawiązał współpracę z członkami Civitas Christiana, integrując dotąd nieznane sobie środowiska. Do najważniejszych inicjatyw tamtego okresu należały spotkania integracyjne, wspólne obchody świąt katolickich i państwowych oraz pielgrzymki.

 

 

Zaproszenie na prezentację książki dr. A. Cieślińskiego pt. „Ksiądz Stanisław Rut (1910–1972) Chrystusowiec” oraz wykład na temat dokonań księży Chrystusowców, wystosowane przez współorganizatorów: Akcję Katolicką i Civitas Christiana. Źródło: Kronika Akcji Katolickiej.

 

Od 1998 roku, dzięki działaniom Civitas Christiana, w Gryficach pojawił się sygnał jedynego ogólnopolskiego radia katolickiego – Radia Maryja. Utworzono Rodzinę Radia Maryja, która w kolejnych latach podejmowała starania o ochronę pasma przed dyskryminacją i próbami likwidacji ze strony ówczesnych władz Polski. W latach 90. rozpoczęto współpracę z profesorami uczelni szczecińskich, a szczególnie często zapraszano na wykłady do Gryfic prof. Franciszka Łuczko, patrioty o dużej wrażliwości i charyzmie.

 

Pamiątkowe zdjęcie inicjatywy dla Radia Maryja w Gryficach, wykonane przed siedzibą KS „Civitas Christiana”. W centrum ks. proboszcz Zygmunt Noga, po prawej Janina Kopera – wieloletnia sekretarz stowarzyszenia, po lewej Leokadia Ziemieńczuk – członkini stowarzyszenia oraz Stefania Czubachowska Źródło: Kronika parafii.

 

 

​W 2000 roku doszło do intronizacji Kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej, co stało się przyczynkiem do odkrycia nowych wątków historii Gryfic i miało wpływ na działalność lokalnych katolików. Gryficki oddział KS „Civitas Christiana”, z przewodniczącym Stanisławem Taperkiem, ks. Zygmuntem Nogą oraz wiernymi, postanowił po 67 latach ufundować kopię obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. 11 maja 2000 roku obraz został uroczyście przeniesiony przez Tadeusza Selerskiego oraz Krystynę i Zygmunta Wasków do Kaplicy Cudownego Obrazu na Jasnej Górze, gdzie podczas Eucharystii został pobłogosławiony, a wierni zyskali odpust za modlitwy przed tym Cudownym Obrazem.

 

    

Kopia Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w siedzibie „Civitas Christiana”. Źródło: Kronika parafii. Ks. biskup Jan Gałecki witany przez ks. kan. Jerzego Sosnę, dziekana Gryfic. Źródło: Kronika parafii.

 

Do czasu gryfickiej intronizacji obraz znajdował się w specjalnie przygotowanej kaplicy w siedzibie KS „Civitas Christiana” przy ul. T. Kościuszki 6. 30 lipca 2000 roku odbyła się uroczysta procesja, podczas której obraz intronizowano w kościele pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa. Obraz został przeniesiony z siedziby stowarzyszenia przez ks. bpa Jana Gałeckiego. Procesja, w której uczestniczyli Kompania Honorowa Wojska Polskiego, Orkiestra Marynarki Wojennej, przedstawiciele władz samorządowych i mundurowych, duchowieństwo oraz poczty sztandarowe szkół i organizacji, takich jak Związek Sybiraków, Światowy Związek Żołnierzy AK, Związek Kombatantów i Byłych Więźniów RP, NSZZ „Solidarność” i liczni wierni, przeszła ulicami Gryfic. Obraz nieśli członkowie Civitas Christiana, Akcji Katolickiej i żołnierze.

 

  

Wyprowadzenie kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej z biura „Civitas Christiana”. Źródło: Kronika parafii. Kompania Honorowa 26. Brygady Rakietowej OPK oraz Orkiestra Marynarki Wojennej ze Świnoujścia. Źródło: Kronika parafii.

 

    

Przemarsz ulicą T. Kościuszki. Źródło: Kronika parafii.​Wprowadzenie kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej do kościoła. Źródło: Kronika parafii.

 

 

 

 

   

Przemarsz ulicą Nowy Świat. Źródło: Kronika parafii.​Pierwsze miejsce „pobytu” kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej w kościele – lewa strona nawy głównej. Źródło: Kronika parafii.

 

Było to jedno z najdonioślejszych wydarzeń z udziałem świeckich katolików w powojennej historii Gryfic. 

 

W kolejnych latach XXI wieku stowarzyszenie skupiało się na organizacji wykładów, konkursów, pielgrzymek oraz wydawaniu publikacji o charakterze historyczno-kulturalnym. W tym czasie gryficki oddział Civitas Christiana liczył 54 członków.

 

 

 

 

 

 

 

 

     

Delegacja KS „Civitas Christiana” – Janina Kopera i Genowefa Taperek – ofiarowuje dary przywiezione z Jasnej Góry. Źródło: Kronika parafii.​Strona tytułowa „Zeszytów Gryfickich”, nr 1, z 2001 roku. Źródło: Danuta Małkowska.

 

W 2001 roku wśród najważniejszych inicjatyw znalazły się m.in.: wspólna publikacja Oddziału Akcji Katolickiej i KS „Civitas Christiana” – pierwszy numer „Zeszytów Gryfickich” pod redakcją A. Cieślińskiego, a także poświęcenie korony dla Matki Boskiej Częstochowskiej, wykonanej przez gryfickiego rzeźbiarza Edwarda Falarczyka.

 

Zorganizowano również coroczną, sierpniową pielgrzymkę do Sanktuarium Matki Bożej Reskiej. W grudniu 2001 roku delegacja KS „Civitas Christiana” uczestniczyła w Mszy Świętej, podczas której odbyło się uroczyste pożegnanie 26. Brygady Rakietowej Obrony Powietrznej Kraju, rozformowanej po 32 latach pełnienia służby na rzecz bezpieczeństwa polskiego nieba. 

  

Stanisław Taperek składa życzenia ks. Zygmuntowi Nodze. Źródło: Kronika parafii. Spotkanie opłatkowe noworoczne KS „Civitas Christiana”. Obok ks. Zygmunta Nogi znajdują się: Krzysztof Puc – przewodniczący zarządu okręgowego w Szczecinie, ks. Jan Mielimączka (z harmonią), po lewej Genowefa Taperek oraz Janina Kopera. Źródło: Kronika parafii.

    

  

Delegacja ze Szczecina na czele z przewodniczącym Krzysztofem Pucem. Źródło: Kronika parafii. Jasełka zorganizowane przez KS „Civitas Christiana”. Źródło: Kronika parafii.

 

W 2001 roku odbyły się bardzo gorące wybory parlamentarne w Polsce. Był to czas przełomu i odbudowywania się sił postkomunistycznych. Obozy narodowo-katolickie obawiały się powrotu starego układu do władzy. Ponadto, trzy lata później Polacy mieli zdecydować, czy kraj przystąpi do struktur Unii Europejskiej. Wielu ludzi obawiało się utraty suwerenności i podmiotowości. W rezultacie do wyborów przystąpiło aż 15 komitetów wyborczych. Członkowie KS „Civitas Christiana” generalnie poparli kandydatów środowisk patriotyczno-niepodległościowych, a dla jednego z nich zorganizowali skuteczną kampanię wyborczą.

 

W kolejnych latach zintensyfikowano pielgrzymki do Sanktuarium Matki Boskiej Reskiej, którego pierwszym kustoszem był ks. Tadeusz Uszkiewicz. To wyjątkowe miejsce na mapie Pomorza Zachodniego, gdzie od XVII wieku aż do czasów II Wojny Światowej (zaledwie 25 km od Gryfic) kwitło intensywne życie katolickie. Cudowny obraz Matki Pocieszenia – Maryi Jagodnej oraz prężnie rozwijająca się Fundacja Św. Alojzego przyciągały coraz to nowych katolików, zwłaszcza młodzież pragnącą żyć według bożych przykazań.

  

Zaproszenie do Sanktuarium Matki Bożej w Resku. Źródło: Kronika parafii.​Pocztówka z Sanktuarium Matki Bożej Reskiej. Źródło: Kronika parafii. Wiersz Alicji Czerwińskiej o Matce Bożej Reskiej. Źródło: Kronika parafii.

 

10 sierpnia 2002 roku zmarł długoletni przewodniczący stowarzyszenia, Stanisław Taperek. 14 grudnia tego samego roku odbyło się Walne Zebranie Oddziału, podczas którego wybrano nowe władze. W skład Zarządu weszli: Danuta Małkowska jako przewodnicząca, Jan Cieśla jako wiceprzewodniczący, Janina Kopera jako sekretarz, Tadeusz Sałkowski jako skarbnik oraz Alicja Czerwińska jako drugi skarbnik.

 

  

Poczty sztandarowe NSZZ „Solidarność” i Wojska Polskiego przed ołtarzem Matki Boskiej Częstochowskiej. Źródło: Kronika parafii.

 

W latach 2003–2006 odnotowano znaczące wydarzenia, takie jak odsłonięcie Tablicy Pamiątkowej poświęconej długoletniemu proboszczowi, ks. Stanisławowi Rucie. Uczczono również pamięć papieża Jana Pawła II, który zmarł 4 kwietnia 2005 roku. Tradycja ta stała się ważnym elementem lokalnej pamięci i każdego roku wzbogacana była o część artystyczną, konkursową lub montaż słowno-muzyczny z udziałem dzieci i młodzieży.

 

   

Podczas sympozjum członków KS „Civitas Christiana” w Częstochowie, od prawej: Ziemowit Gawski – Przewodniczący Zarządu Głównego, Danuta Małkowska – Przewodnicząca oddziału w Gryficach, Krzysztof Puc – Przewodniczący Okręgu w Szczecinie. Źródło: Danuta Małkowska.

 

W 2007 roku rozpoczęto współpracę ze Stowarzyszeniem Inicjatyw Społecznych „Uśmiech”, która polegała między innymi na pozyskiwaniu funduszy na rzecz zdolnych dzieci potrzebujących pomocy materialnej oraz organizowaniu kolonii. Wspólnie realizowano także projekty, takie jak „Ocalić od zapomnienia”. W tym samym roku z parafii odszedł ks. proboszcz Zygmunt Noga.

 

     

Wybrane artykuły w gazetach lokalnych autorstwa Teresy Bzdurskiej. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

W latach 2008–2009 oraz w kolejnych latach kontynuowano wzmożoną aktywność pielgrzymkową, obejmującą nie tylko Resko, ale również Trzebiatów, Szczecin i Częstochowę. Udzielano również wsparcia finansowego na organizację kolonii letnich dla dzieci z Gryfic.

 

Członkowie i sympatycy stowarzyszenia brali aktywny udział we wszystkich uroczystościach patriotyczno-religijnych w Gryficach. Najbardziej spektakularnym wydarzeniem było odsłonięcie Głazu Marszałka Piłsudskiego, które odbyło się z okazji 90. rocznicy odzyskania przez Polskę niepodległości.

 

W 2010 roku członkowie stowarzyszenia uroczyście przyjęli Różaniec Jasnogórski, który od września 2009 roku peregrynował po wszystkich oddziałach KS „Civitas Christiana” w całej Polsce.

 

Okładka publikacji wydanej z okazji 10-lecia wykonania oraz odtworzenia kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej i jej uroczystego umieszczenia w kościele. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

​2 maja 2010 roku uroczyście obchodzono 10. rocznicę Intronizacji Kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej. Uroczystości prowadził ks. infułat Edmund Cybulski ze Szczecina, który w swojej homilii powiedział m.in.: „[…] Jak to dobrze, że za naszych dni możemy radować się obecnością Civitas Christiana – tak bliską wymarzonej wizji św. Augustyna Civitas Dei. Nie jest przypadkiem, że to Stowarzyszenie czerpie swoje natchnienia i siły z Jasnej Góry, traktując to sanktuarium jak matecznik, gdzie dokonują się nie tylko ważne w stowarzyszeniu wydarzenia, ale płyną natchnienia do dalszego działania. […] Życzę w imieniu ks. abp. Andrzeja Dzięgi, który delegował mnie do tej posługi, by tam właśnie, w duchowej stolicy Ojczyzny naszej, Matka Jezusa w jej Jasnogórskim wizerunku, na nowo wypowiadając zasłyszane dziś w Ewangelii słowa: uczyńcie wszystko, cokolwiek Syn mój wam powie; pozwoliła na nowo uświadomić wam wszystkim, że Bóg działa poprzez ludzi i chrześcijaństwo jest zawsze wezwaniem do czegoś nowego. I choć wiele z tych dzieł już podjęliście, to przecież każdy czas niesie nowe wyzwania. Trzeci dzień maja, który już przed nami, niech pozwoli przezwyciężyć wszystko, co pod różnymi sztandarami historii niosło w swych hasłach jako przeciwne człowiekowi i całym narodom. Amen”.

 

W kolejnych latach KS „Civitas Christiana” coraz bardziej szczegółowo dokumentowało swoją działalność. Obejmowało to nie tylko publikacje w prasie i fotografie, ale również profesjonalną „Kronikę Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana w Gryficach”. W kronice zostały bardzo skrupulatnie opisane wydarzenia i aktywności. Na potrzeby tej publikacji skupiono się jednak na kilku najważniejszych.

 

Strona tytułowa „Kroniki KS Civitas Christiana” pod redakcją Danuty Radeckiej. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Pod koniec 2010 roku dokonano zmiany zarządu stowarzyszenia. W jego nowy skład weszli: Danuta Małkowska jako przewodnicząca, Teresa Bzdurska i Danuta Radecka jako wiceprzewodniczące, Janina Kopera jako sekretarz oraz Alicja Czerwińska jako skarbnik.

 

Lata 2010-2015 

 

W tamtym okresie Teresa Bzdurska i Danuta Radecka, pełniąc funkcję kolejnych przewodniczących, nie zapomniały o kontynuowaniu już rozpoczętych inicjatyw. Organizowano pielgrzymki, spotkania tematyczne i historyczne, zamawiano intencje mszalne, a także przygotowywano spotkania opłatkowe, jasełka i konkursy dla dzieci. Prowadzono zbiórki środków finansowych dla najbardziej potrzebujących, realizowano projekty takie jak „Paczka dla Maluszka” i „Paczka dla Rodaka na Kresach”. Ponadto odbywały się konferencje, sympozja oraz wystawy historyczno-kulturalne.

 

  

Strona tytułowa tomiku wierszy Alicji Czerwińskiej wydanych przez Civitas Christiana. Źródło: Kronika Civitas Christiana. 

 

Artykuł w prasie lokalnej i zaproszenie na wieczór autorski Alicji Czerwińskiej. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Do wyjątkowych wydarzeń w tamtym czasie należały wieczór poetycki oraz wydanie tomiku wierszy przez Alicję Czerwińską, członkinię stowarzyszenia.

 

Szerokim echem wśród społeczności Gryfic odbiła się także wieczornica historyczna z okazji 150. rocznicy Powstania Styczniowego z 1863 roku. Odbyła się w sali Biblioteki Publicznej w Gryficach, a jej prowadzeniem zajął się Bartosz Ilcewicz – historyk i członek KS „Civitas Christiana” ze Szczecina.

 

Artykuł w „Kurierze Szczecińskim”, w którym Danuta Radecka, Teresa Bzdurska i Alicja Czerwińska zostały zapytane, jak świętować rocznice. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Kolejnym ważnym wydarzeniem była prezentacja filmu „Honor Generała” w reżyserii Joanny Pieciukiewicz. Zarówno pani reżyser, jak i prowadzący historyk Bartosz Ilcewicz podkreślili, że jest to jedynie fragment przebogatej i heroicznej historii o naszych bohaterach. Celem tych spotkań było ocalenie od zapomnienia takich Polaków jak generał Stanisław Sosabowski – pierwszy aliancki komandos i dowódca I Samodzielnej Brygady Spadochronowej.

 

W sierpniu 2012 roku KS „Civitas Christiana” wzięło udział w uroczystościach z okazji 750-lecia kościoła łacińskiego w Gryficach. Uroczystości jubileuszowe zostały zorganizowane przez ks. dziekana Kazimierza Półtoraka, proboszcza parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

 

Zaproszenie na uroczystości 750-lecia kościoła łacińskiego w Gryficach. Źródło: Wojciech Jarząb.

 

Salka katechetyczna przy plebanii kościoła pw. NSPJ była formalnym biurem i główną siedzibą Stowarzyszenia Katolickiego Civitas Christiana, tętniła życiem i zapraszała na coraz to nowe wydarzenia. Ważną częścią działalności stowarzyszenia było także propagowanie i rozprowadzanie przez zarząd biuletynów katolickich. Do roku 2013 był to „Nasz Głos”, natomiast od 2014 wśród członków i sympatyków Stowarzyszenia rozprowadzano miesięcznik pt. „Civitas Christiana”.

 

Choć całe środowisko Civitas Christiana było zbiorem wyjątkowo aktywnych i uzdolnionych ludzi, to bez wątpienia Danuta Radecka, która w styczniu 2015 roku została wybrana na przewodniczącą Oddziału Miejskiego Stowarzyszenia w Gryficach, była postacią najbardziej wszechstronną i rozpoznawalną. Było to zapewne po części „zasługą” wyjątkowo obfitego w rocznice i jubileusze okresu jej przewodnictwa, niemniej to właśnie ona rozszerzała i wprowadzała działalność katolików świeckich na szerokie wody. Posiadała niezbędną wyobraźnię, wizję artystyczno-społeczną, charyzmę, upór oraz zdolność zjednywania ludzi.

 

W skład nowego zarządu weszli ponadto: Alicja Czerwińska jako wiceprzewodnicząca, Teresa Bzdurska jako sekretarz oraz Jan Oświęcimski jako członek.

 

                           

 

Poczet sztandarowy w składzie: Czesława Paprocka, Z. Prośniewski oraz Elżbieta Targosz. Źródło: Kronika Civitas Christiana. Danuta Radecka dokonuje otwarcia wystawy o Prymasie Tysiąclecia, w towarzystwie ks. dr. Grzegorza Wejmana i Pawła Majewicza ze Szczecina. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

W 2015 roku otwarto kolejny rozdział niezwykle intensywnej działalności. Już w lutym w gryfickim Domu Pomocy Społecznej odbył się Wieczór Poezji Śpiewanej do wierszy Alicji Czerwińskiej, a także msza święta w intencji obrony życia dzieci nienarodzonych.

 

W marcu w Bibliotece Publicznej zorganizowano pokaz filmu pt. „Żołnierze Wyklęci”. Wprowadzenia do filmu dokonał Bartłomiej Ilcewicz z Oddziału Okręgowego KS Civitas Christiana w Szczecinie.

 

17 maja 2015 roku, z okazji XV rocznicy poświęcenia kopii obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej na Jasnej Górze, KS „Civitas Christiana” zorganizowało wystawę poświęconą swojemu patronowi – Prymasowi Tysiąclecia, Kardynałowi Stefanowi Wyszyńskiemu. Wydarzenia rocznicowe uświetnił ks. kan. dr hab. prof. Grzegorz Wejman wykładem pt. „Maryja w nauczaniu ks. kardynała Stefana Wyszyńskiego”. Obecny był również Paweł Majewicz, przewodniczący Oddziału Okręgowego KS „Civitas Christiana” w Szczecinie.

 

Kolejnym ważnym wydarzeniem było spotkanie autorskie z pisarzem Stanisławem Srokowskim, Kresowianinem z pochodzenia, który podzielił się doświadczeniami swojego życia podczas wykładu „Wielkość i dramat polskich Kresów”.

                 

Spotkanie z prof. Łuczko (obok Jan Oświęcimski). Źródło: Kronika Civitas Christiana.​Spotkanie z pisarzem Stanisławem Srokowskim (Biblioteka Miejska w Gryficach). Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

W 2016 roku zacieśniono współpracę z organizacjami pozarządowymi w powiecie. 29 maja 2016 roku, wspólnie ze Stowarzyszeniem Przyjaciół Gryfic, Związkiem Sybiraków i Fundacją Pomorzanin, zorganizowano I Gryficki Marsz dla Życia i Rodziny. Inspiracją do tych działań był udział członków KS „Civitas Christiana” w Marszu dla Życia w Szczecinie – największym marszu pro-life organizowanym w Polsce.

 

Marsz dla Życia w Szczecinie (przy grobie ks. Nogi: Agnieszka Grządziela, Jan Oświęcimski, Danuta Radecka, Wojciech Blumensztajn). Źródło: Kronika Civitas Christiana. Marsz dla Życia i Rodziny w Gryficach. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Zorganizowano również koncert „Wyśpiewam wiersze mamie”, podczas którego wystąpiła Agnieszka Grządziela, córka Alicji Czerwińskiej, członkini naszego stowarzyszenia. Artystka zaprezentowała specjalny recital, w którym wiersze jej mamy zostały zaadaptowane do kompozycji muzycznych.

 

Wieczór poezji Alicji Czerwińskiej w wykonaniu muzycznym jej córki Agnieszki. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Rok 2017 zapisał się w pamięci przede wszystkim dzięki spotkaniom z Burmistrzem Gryfic, Przewodniczącym Oddziału ze Szczecina, a także wykładowi historycznemu prof. Franciszka Łuczko. Kolejne spotkania z tym wybitnym wykładowcą akademickim odbywały się corocznie aż do jego śmierci w 2024 roku. Dzięki przenikliwości profesora oraz jego nowemu spojrzeniu na pozornie dobrze znane zagadnienia historyczne i postacie, każde wystąpienie – czy była to konferencja na temat Tadeusza Kościuszki, Romana Dmowskiego, św. Jadwigi, Hołdu Ruskiego, czy polskich powstań narodowych – zaskakiwało uczestników elegancją i nowymi faktami.

 

Inne aktywności roku 2017 obejmowały Marsz dla Życia w Szczecinie, obchody Narodowego Święta Konstytucji 3 Maja i 11 Listopada w Gryficach, organizację Marszu dla Życia i Rodziny w Gryficach, udział w ogólnopolskiej akcji „Różaniec do granic”, Dzień Skupienia dla Członków, Przyjaciół i Sympatyków Katolickiego Stowarzyszenia Civitas Christiana z tematem przewodnim „Moja Fatima”, organizację Dnia Papieskiego z prelekcją Teresy Bzdurskiej oraz kolejny koncert w wykonaniu Agnieszki Grządzieli. Rok ten obfitował także we współpracę ze Związkiem Sybiraków i pomoc w organizacji Dnia Sybiraka.

 

Rok 2018, obchodzony uroczyście jako 100-lecie odzyskania niepodległości, przyniósł jeszcze więcej intensywnych wydarzeń. Były to m.in. współorganizacja IX edycji Gryfickiego Biegu Niepodległości, połączonego z serią wystaw, konkursów i pokazów historycznych, udział w odsłonięciu Muralu Trzech Pokoleń przy Skwerze Kresowian i Sybiraków w Gryficach, Bieg Pamięci Żołnierzy Wyklętych – Bieg Tropem Wilczym oraz tradycyjny Marsz dla Życia i Rodziny.

 

 

 

Koncert Niepodległości organizowany przez Stowarzyszenie Nowa Kultura w Rybokartach. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

                

Przy Głazie Marszałka (od prawej: Czesława Paprocka, Elżbieta Targosz, Danuta Radecka, Teresa Bzdurska z wnuczką Marysią oraz Alicja Czerwińska). Źródło: Kronika Civitas Christiana.​​​​​​

Plakat zapraszający na spotkanie z prof. Jerzym Robertem Nowakiem. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Rok jubileuszowy był okazją do zorganizowania aż trzech wykładów historycznych, każdy prowadzony przez innego prelegenta. Prof. Jerzy Robert Nowak skomentował bieżące wydarzenia polityczno-historyczne, Paweł Majewicz, przewodniczący Zarządu Oddziału Szczecin, opowiedział o Powstaniu Styczniowym, a prof. Franciszek Łuczko podjął temat Konstytucji 3 Maja oraz przedstawił Romana Dmowskiego jako jednego z Ojców Niepodległości.

 

W kolejnych latach kontynuowano różnorodne formy działalności, wśród których znalazły się m.in. współpraca ze świetlicą socjoterapeutyczną przy SP nr 4, wieczory kolęd organizowane dla pensjonariuszy Domów Pomocy Społecznej, wykłady popularno-naukowe, pielgrzymki różańcowe na Świętą Górę Chełmską (Matki Bożej Trzykroć Przedziwnej) koło Koszalina oraz Dni Skupienia w Sanktuarium Miłosierdzia Bożego w Myśliborzu.

 

  

Danuta Radecka, Lucyna Janowska i Beata Poźniak podczas obchodów 760-lecia nadania praw miejskich Gryficom. Źródło: Kronika Civitas Christiana.​Tablica informacyjna na rondzie im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Stowarzyszenie, jako katolickie, angażowało się w akcje wspierania katolickich kandydatów w wyborach różnego szczebla, podobnie jak miało to miejsce w przeszłości. Szczególnie w 2020 roku członkowie uczestniczyli w spotkaniach wyborczych kandydata na Prezydenta RP Andrzeja Dudy. Sukcesem zakończyła się również inicjatywa uchwałodawcza do rady miejskiej Gminy Gryfice, aby rondo wschodnie na obwodnicy miasta nazwać Rondem im. Kardynała Stefana Wyszyńskiego.

 

W 2021 roku zmieniono strukturę organizacyjną stowarzyszenia KS „Civitas Christiana”. Od tego czasu Gryfice podlegają pod Okręgowy Oddział Szczecińsko-Koszaliński.

 

W 2022 roku członkowie stowarzyszenia aktywnie uczestniczyli w organizacji obchodów 760-lecia nadania praw miejskich Gryficom. Od tego roku rozpoczęto również organizację Dni Kultury Chrześcijańskiej.

 

Prezentacja sztandaru Civitas Christiana przez poczet sztandarowy (od prawej: Elżbieta Targosz, Zbigniew Prośniewski, Beata Poźniak). Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

W 2024 roku obchodzono Jubileusz 900-lecia Misji Chrystianizacyjnej Pomorza Zachodniego przez św. biskupa Ottona z Bambergu. Z tej okazji, z inicjatywy szczecińsko-koszalińskiego oddziału KS „Civitas Christiana”, odbyła się seria spotkań i wykładów. Jak co roku, najlepsze historyczne narracje, wsparte malowniczym tłem dynamicznej historii Pomorza Zachodniego, przedstawił ks. dr hab. Grzegorz Wejman, prof. US, wykładowca akademicki Uniwersytetu Szczecińskiego na Wydziale Teologicznym.

 

Szczegółowe informacje o działalności poszczególnych oddziałów KS „Civitas Christiana” w Polsce, dokumentowane od 2021 roku również fotograficznie, można znaleźć w Internecie. Gryficki oddział dostępny jest pod linkiem: http://koszalin.civitaschristiana.pl/artykuly/gryfice/.

 

 

Podsumowanie konkursu z okazji Jubileuszu 900-lecia pomorskiej misji św. Ottona z Bambergu, na zdjęciu od lewej: Elżbieta Targosz, Lucyna Janowska, Beata Poźniak, Regina Wysocka (Oddział CC Szczecin), Andrzej Sochaj (Oddział CC Szczecinek), Danuta Radecka, Natalia Dąbrowska (Oddział CC Koszalin), Jan Oświęcimski, Wiesława Żuchowska. Fot. Beata Poźniak. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

Bardzo prestiżową nagrodą fundowaną corocznie przez KS Civitas Christiana jest Nagroda ks. dr. Bolesława Domańskiego. Jej celem jest uhonorowanie i przedstawienie przykładów działalności społecznej wprowadzającej w życie Pięć prawd Polaków, ogłoszonych na kongresie berlińskim w 1938 r. „Ksiądz Patron” Polaków spod Znaku Rodła jest patronem tej ważnej nagrody przyznawanej przez Stowarzyszenie. Jej celem jest uhonorowanie i przedstawienie przykładów działalności społecznej wprowadzającej w życie Pięć prawd Polaków. Laureaci tej nagrody przypominają następujące zasady: „Jesteśmy Polakami”, „Polak Polakowi Bratem!”, „Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci”, „Co dzień Polak Narodowi służy” i „Polska Matką naszą – nie wolno mówić o Matce źle!”

 

Nagroda im. ks. dr. Bolesława Domańskiego, fundowana corocznie przez KS Civitas Christiana, jest jednym z najbardziej prestiżowych wyróżnień w dziedzinie działalności społecznej. Jej celem jest uhonorowanie osób i inicjatyw, które wprowadzają w życie Pięć prawd Polaków – zasad ogłoszonych podczas berlińskiego kongresu w 1938 roku.

 

„Ksiądz Patron” Polaków spod Znaku Rodła, będący patronem tej nagrody, symbolizuje ideę jedności, patriotyzmu i służby narodowi. Laureaci wyróżnieni za swoją pracę i zaangażowanie przypominają o fundamentalnych wartościach: „Jesteśmy Polakami. Polak Polakowi Bratem! Wiara Ojców naszych jest wiarą naszych dzieci. Co dzień Polak Narodowi służy. Polska Matką naszą – nie wolno mówić o Matce źle!”

 

Nagroda, o której mowa, nie tylko upamiętnia postać jej patrona, lecz także inspiruje do kontynuowania jego misji – budowania społeczeństwa opartego na wartościach narodowych i chrześcijańskich.

 

6 kwietnia 2024 r. w Szczecinie już po raz 38. obyła się gala rozdania tej szczególnej Nagrody. Wśród laureatów znaleźli się:

– ks. Jan Marcin Mazur – za promocję chrześcijańskich wartości w życiu społecznym oraz w kulturze materialnej i duchowej Pomorza Zachodniego;

– Klasztor Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Szczecinku – za integrowanie polskiej społeczności, którą burzliwe dzieje rzuciły po 1945 roku do Szczecinka; za dobro świadczone ubogim, samotnym, chorym i dzieciom, które było zawsze znakiem rozpoznawczym zgromadzenia.

– Towarzystwo Śpiewu im. św. Cecylii w Złotowie – za budowanie fundamentów polskiej kultury na germanizowanej Krajnie oraz wytrwałą działalność na rzecz narodowego i lokalnego patriotyzmu w 140. rocznicę istnienia.

Ksiądz Domański podkreślał, iż „Lud Polski się nie da!” Jego duchowa spuścizna nadal trwa i jest wiele znakomitych instytucji i osobistości, działających na rzecz lokalnych środowisk, wartych wyróżnienia. Nagroda jest symbolem pracy na rzecz Ojczyzny i bliźniego. Jej laureaci, podobnie jak jej patron, dbają o „ducha narodu”, kultywują polską tożsamość i dziedzictwo oraz wiarę.

 

Finałowe rozdanie nagród podczas 38 Gali KS Civitas Christiana im. ks. dr. Bolesława Domańskiego. Fot. Beata Poźniak. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

​Inną nagrodą – o krótszym rodowodzie – jest Nagroda im. Kardynała nominata Ignacego Jeża. Stanowi ona wyróżnienie za krzewienie ideałów i postaw, będących świadectwem uniwersalnych wartości chrześcijańskich. Swoją postawą Laureaci przypominają o Tym, o Którym dzisiejszy świat niejednokrotnie wolałby zapomnieć. 

Nagroda im. kard. nom. Ignacego Jeża jest przyznawana od 2009 roku. Dotychczas nagrodzono ponad 50 osób z diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Zostali wyróżnieni m.in. bp Edward Dajczak, senator Gabriela Cwojdzińska, rzeźbiarz Zygmunt Wujek czy Szensztacki Instytut Sióstr Maryi z Góry Chełmskiej. 

Podczas posiedzenia kapituły nagrody Civitas Christiana w roku 2024 statuetki Nagrody im. kard. nom. Ignacego Jeża przyznano po raz XVI:

– Prof. Bogdanowi Narlochowi za wybitną działalność artystyczną sprzyjającą tworzeniu klimatu kultury służącej ewangelizacji w środowisku Pomorza i Polski, a także za wieloletnie pełnienie funkcji dyrektora artystycznego Międzynarodowego Festiwalu Organowego. 

– Diecezjalnej Diakonii Muzycznej „Tyle Dobrego” za wieloletnią, pełną oddania posługę liturgiczną w dziele niesienia słowa Bożego poprzez śpiew umacniający jedność i budowanie wspólnoty. 

– Bibliotece Parafialnej parafii pw. św. Jana Chrzciciela w Trzciance za ponad 40-letnie kształtowanie postaw moralno-patriotycznych, zaangażowanie wolontariackie na rzecz lokalnej społeczności oraz kultywowanie tradycji czytelnictwa.

 

Finałowe rozdanie nagród podczas XVI Gali KS Civitas Christiana im. Kardynała nominata Ignacego Jeża. Fot. Beata Poźniak. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

 

 

In memoria – Stanisław Taperek (1933–2002)

 

Stanisław Taperek urodził się 4 czerwca 1933 roku w Pułtusku, w rodzinie rzemieślniczej. Jego ojciec prowadził własny zakład zegarmistrzowski. Spokojne i bezpieczne dzieciństwo Stanisława oraz jego dwojga rodzeństwa zostało przerwane 1 września 1939 roku wraz z agresją Niemiec na Polskę.

 

W pierwszym odruchu rodzina postanowiła uciekać na wschód kraju. Dotarli do rzeki Bug, gdzie znaleźli się pod niemiecką okupacją. Podjęli decyzję o powrocie do rodzinnego domu, a ojciec powrócił do pracy w swoim zakładzie. W 1940 roku zmarła matka Stanisława. W czerwcu 1944 roku Niemcy wywieźli rodzinę Taperków najpierw do obozu w Gdyni, a w październiku na roboty do Rzeszy. Trafili do Sonnenburga pod Berlinem, gdzie ciężko pracowali w gospodarstwie rolnym aż do 26 lutego 1945 roku, gdy okolice wyzwolili Sowieci. Nowi najeźdźcy nakazali im udać się do Poznania, jednak rodzina postanowiła wrócić do Pułtuska. Po powrocie okazało się, że mieszkanie i zakład zostały splądrowane. Widząc brak perspektyw w tych warunkach, ojciec, zachęcony przez nowe władze, zdecydował o wyjeździe na tzw. Ziemie Odzyskane. W ten sposób rodzina osiedliła się w Gryficach.

 

Początkowo mieszkali w lokalu zbiorowym przy ul. Dworcowej, gdzie znajdowała się siedziba Państwowego Urzędu Repatriacyjnego. Następnie otrzymali przydział mieszkania przy ul. Grudziądzkiej, ale z powodu sąsiedztwa sowieckich żołnierzy nie pozostali tam długo. Uciekli i znaleźli wolne lokum naprzeciw kina Kapitol. W pobliżu ojciec otworzył zakład zegarmistrzowski, a dzieci rozpoczęły naukę w szkole. Stanisław ukończył szkołę podstawową w 1950 roku i jako siedemnastolatek podjął pracę sprzedawcy. W sklepie spółdzielni wydawniczej „Czytelnik” (późniejszy RUCH) sprzedawał prasę, książki i materiały papiernicze. W 1953 roku został powołany do wojska. Po powrocie do domu wrócił do pracy w księgarni i jednocześnie rozpoczął naukę w trzyletniej Szkole Handlowej w Szczecinie.

 

Jako człowiek bliski Kościołowi, poznał i podziwiał księdza Stanisława Ruta. W 1956 roku zapisał się do chóru parafialnego, gdzie poznał Genowefę Zawadzką, która trafiła do Gryfic prosto z Syberii. Genowefa, urodzona w 1935 roku na Kresach Wschodnich II RP (Sobótka Polna, powiat Kołomyja, woj. stanisławowskie), została jego żoną w 1962 roku. Razem założyli wspaniałą, patriotyczną rodzinę. Stanisław, będąc aktywnym członkiem chóru, nie tylko śpiewał, ale także organizował wyjazdy na koncerty w innych parafiach.

 

    

Stanisław Taperek. Źródło: Kronika Civitas Christiana. Genowefa Taperek. Źródło: Kronika Civitas Christiana. Chór kościelny, w którym śpiewali państwo Taperkowie. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

W latach 70. Stanisław Taperek, podczas swojej pracy zawodowej, zaczął spotykać się z działaczami redakcji katolickiej PAX. Wraz z grupą przyjaciół: Maksymilianem Gromadeckim, P. Zawadzkim, Mieczysławem Jordanem, Ireną Gajdziejewską i P. Paradowską, zainicjował powstanie, na początku niejawne, klubu PAX-owskiego. 17 listopada 1977 roku ogłoszono oficjalne rozpoczęcie działalności Klubu Katolickiego Stowarzyszenia PAX, z siedzibą przy ul. Orzeszkowej 11. Klub działał pod jego przewodnictwem do ogłoszenia stanu wojennego 13 grudnia 1981 roku. W 1982 roku Zarząd Główny Stowarzyszenia PAX wykupił budynek przy ul. Kościuszki 6, gdzie kontynuowano przerwaną działalność miejskiego oddziału.

 

Stanisław, jako człowiek pełen pomysłów i inicjatyw, organizował spotkania ze znanymi ludźmi oraz pielgrzymki na Jasną Górę i do Matki Boskiej Reskiej. Był wrażliwy na krzywdę ludzką, wspierał innych nie tylko słownie, ale również materialnie i poprzez wspólną pracę. Współpracował z Gryfickim Domem Kultury, Biblioteką oraz redakcjami lokalnych mediów. Brał udział w tworzeniu oprawy uroczystości patriotycznych i świąt narodowych, organizował spotkania okolicznościowe, odczyty oraz sesje naukowe, takie jak „Miasto Gryfice – 730 lat” czy „Polskie 50 lat Ziemi Gryfickiej”.

 

W latach 80. zaangażował się w działalność związkową NSZZ „Solidarność” oraz aktywność polityczną. Wystartował w wyborach do Rady Miejskiej i został wybrany radnym.

 

  

Ks. bp przyjmuje podziękowania od Stanisława Taperka. Źródło: Kronika Civitas Christiana. Prośba Stanisława Taperka o intencję mszalną. Źródło: Kronika Civitas Christiana.

 

W 1993 roku Stanisław Taperek został wybrany przewodniczącym Stowarzyszenia Katolickiego „Civitas Christiana” oddziału miejskiego w Gryficach. Gdy w Polsce zaczęło funkcjonować pierwsze i jedyne ogólnopolskie radio katolickie – Radio Maryja, zainicjował grupę i zaangażował się w jego rozpowszechnianie. Wspólne działania doprowadziły do zainstalowania na wieży kościoła mariackiego anteny umożliwiającej odbiór sygnału Radia Maryja.

 

W 1996 roku przeszedł na emeryturę, ale pozostał aktywny. Nadal śpiewał w chórze parafialnym, przewodniczył „Civitas Christiana”, a także współtworzył gryfickie struktury Stronnictwa Demokracji Polskiej, w którym również objął funkcję przewodniczącego. W 2000 roku, za jego przyczyną, Gryfice przeżyły wyjątkową uroczystość pierwszej powojennej Intronizacji Kopii Obrazu Matki Boskiej Częstochowskiej.

 

W 2002 roku aktywnie zaangażował się w wybory do Sejmu RP jako pełnomocnik Ligi Polskich Rodzin na powiat gryficki. Walnie przyczynił się do wyborczego sukcesu tej partii. Zawsze niezłomnie bronił życia dzieci nienarodzonych, walczył o godność rodziny i propagował wartości chrześcijańskie. Jego przyjaciele, m.in.. Edmund Głaza, Władysław Zawadzki i Barbara Świątek, podkreślali, że dzięki jego działaniom „obudził się, a na pewno wzmocnił w Gryficach kult maryjny”.

 

Stanisław Taperek zmarł 10 sierpnia 2002 roku po długiej i ciężkiej chorobie. Miał zaledwie 69 lat.

 

ZAKOŃCZENIE

 

BIBLIOGRAFIA

 

65 lat od masowych wywózek na Sybir, Związek Sybiraków Oddział Szczecin, 2005.

Baranowska O., Pomorze Zachodnie. Moja Mała Ojczyzna, Szczecin 2001.

Benken P., Wypadki gryfickie 1951, IPN, Szczecin 2014.

Bończa-Bystrzycki L., Kościół katolicki na Pomorzu Zachodnim 1871-1945, Koszalin 1995.

Burcza G., Gryfickie Fenomeny, Poznań 2020.

Burcza G., Historia Ziemi Gryfickiej po polsku pisana, Poznań 2020.

Chmiel H., 50-lecie kapłaństwa. Ksiądz Kanonik Zygmunt Noga, Gryfice 2007.

Cieśliński A., Gryfice w pocztówkach, Gryficki Dom Kultury, Gryfice 1996.

Cieśliński A., Ks. Stanisław Rut 1910-1972 chrystusowiec, Biblioteczka Parafialnego Oddziału Akcji Katolickiej, Gryfice 1999.

Cieśliński A., Zeszyty Gryfickie. Historia, Kultura, Edukacja, Turystyka, Gryfice 2001.

Feński J., Dzieje Kościoła katolickiego na Pomorzu po Reformacji do 1945 r. (przyczynek historyczny), Szczecin 2011.

Gryfice na przestrzeni wieków, Urząd Miasta i Gminy Gryfice, Gryfice 2004.

Gryficki Dom Kultury 60 lat 1958-2018, GDK, Gryfice 2018.

Kotla R., Oficjalny Informator Turystyczny Pomorza Zachodniego – Na szlakach turystycznych województwa zachodniopomorskiego.

Kozłowski K., Podralski J., Gryfici. Książęta Pomorza Zachodniego, Krajowa Agencja Wydawnicza, Szczecin 1985.

Łuczak M., Utracone zabytki sakralne powiatu gryfickiego, kamieńskiego i Świnoujścia, Pomorskie Towarzystwo Historyczne, Szczecin 2018.

Machałek M., Szczecin 1945-1990. Moje miasto, Muzeum Narodowe w Szczecinie, Szczecin 2010.

Mechło W., Zachodniopomorskie legendy i dzieje, Regionalna Agencja Promocji Turystyki sp. z o.o., 1998.

Migdalski P., Pomorze Zachodnie w latach pięćdziesiątych XX wieku w fotografii Tadeusza Białeckiego, Chojna-Stargard-Kamień Pomorski-Szczecin 2013.

Nowotniak W., Gryfice i okolica, tomik III w 700-lecie miasta Gryfic – wycieczki po mieście i okolicy, Sport i Turystyka, Warszawa 1962.

Praca zbiorowa pod red. Białeckiego T., Gryfice – dzieje miasta, Szczecin 2013.

Praca zbiorowa pod red. Białeckiego T., Ziemia Gryficka2 (1970-1971), Instytut Zachodniopomorski, Szczecin 1973.

Praca zbiorowa pod red. Cieślińskiego A., 10 lat przymierza z Maryją 2000-2010, Parafia pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa, Gryfice 2010.

Praca zbiorowa pod red. Cieślińskiego A., Chór Kościelny LX Lat 1946-2006, Parafia pw. Wniebowzięcia NMP, Gryfice 2007.

Praca zbiorowa pod red. Cieślińskiego A., Ziemia Gryficka 1993. Kościół Katolicki na Ziemi Gryfickiej. Materiały z sesji historycznej w 730. rocznicę nadania Gryficom praw miejskich i dwudziestolecie diecezji szczecińsko-kamieńskiej 7.11.1992, Oddział Miejski Stowarzyszenia PAX w Gryficach, Gryfickie Towarzystwo Kultury, Z Biegiem Regi – Gryfickie Pismo Społeczno-Kulturalne, Szczecin-Gryfice 1993.

Praca zbiorowa pod red. Kochanowskiej J., Trzebiatów – Spotkania Pomorskie – 2004, Oficyna IN PLUS, Wołczkowo k. Szczecina 2005.

Sudakiewicz L. B., Wierzchowiecka-Rudnik I., Jarząb W., Wymiary komunikacji społecznej. Katolicy na Pomorzu Zachodnim, Politechnika Koszalińska, 2019.

Sybiracy – zesłańcze wspomnienia pobytu na nieludzkiej ziemi, zebrane i spisane przez uczniów szkół ponadgimnazjalnych powiatu gryfickiego oraz autorskie zapiski Sybiraków, FUHP Corrgraf, Gryfice 2018.

Wyszyński S., Kardynał. Z rozważań nad kulturą ojczystą, Pallottinum, Poznań-Warszawa 1979.

Związek Sybiraków Zarząd Główny. Komunikat 4/134, Warszawa, grudzień 2017.

 

 

Kościół parafialny pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa kościół 1929-1932 GRYFICE

22 stycznia 2022